Wyspa Wolin to niegdyś brama morska do świata wikingów. Znajduje się tu niezwykła atrakcja dla miłośników historii – Centrum Słowian i Wikingów w Wolinie, potocznie nazywana wioską wikingów. To skansen archeologiczny odtwarzający wczesnośredniowieczną osadę z czasów, gdy w rejonie ujścia Odry spotykały się kultury słowiańskie i skandynawskie. Drewniane chaty, warsztaty rzemieślnicze oraz nabrzeże z łodziami pozwalają wyobrazić sobie codzienne życie sprzed ponad tysiąca lat.

Odwiedzający mogą zobaczyć pokazy dawnych rzemiosł, spróbować swoich sił w strzelaniu z łuku czy wziąć udział w rekonstrukcjach historycznych, szczególnie podczas słynnego Festiwal Słowian i Wikingów, który każdego lata przyciąga rekonstruktorów i turystów z całej Europy. Dzięki temu miejsce to nie jest tylko muzeum, lecz żywą lekcją historii, pozwalającą na chwilę przenieść się do świata dawnych wojowników i kupców Bałtyku.
www.jomsborg-vineta.com

Wzgórze Wisielców

Na południe od centrum Wolina wznosi się tajemnicze Wzgórze Wisielców, które dziś jest jednym z najcenniejszych stanowisk archeologicznych w regionie. Na jego terenie utworzono Rezerwat Archeologiczny Wzgórze Wisielców, obejmujący wczesnośredniowieczne cmentarzysko kurhanowe datowane na IX–XI wiek. Nekropolia ta należy do najstarszych na Pomorzu Zachodnim – pod koniec XIX wieku naliczono tu aż 93 kurhany, z których do dziś zachowało się kilkadziesiąt. Kurhany miały różne rozmiary i kryły zarówno pochówki ciałopalne, jak i szkieletowe, co świadczy o spotykaniu się w tym miejscu różnych tradycji kulturowych i religijnych.

Stanowisko to było częścią rozległego zespołu osadniczego wczesnośredniowiecznego Wolina, jednego z ważniejszych ośrodków handlowych nad Bałtykiem. Sama nazwa wzgórza pojawiła się znacznie później i wiąże się z legendą o wykonywanych tu w przeszłości wyrokach śmierci na piratach i przestępcach. Dziś miejsce to łączy walory historyczne i krajobrazowe, będąc ciekawym punktem spacerowym oraz świadectwem dawnych dziejów wyspy Wolin.

Most Zwodzony

Jednym z sposobów na dostanie się na Wyspę Wolin jest charakterystyczny Most Zwodzony w Dziwnowie. Unikalna w skali kraju przeprawa przez rzekę Dziwną stanowi ważny element drogi wojewódzkiej nr 102. Most ma stalową konstrukcję z jednym zwodzonym przęsłem o rozpiętości około 16 metrów, które dzięki elektrycznemu mechanizmowi podnoszone jest w kilka minut, aby umożliwić przepływ jachtów, kutrów i innych jednostek pływających. W sezonie letnim most podnosi się regularnie co dwie godziny w godzinach parzystych, a dodatkowo jeszcze kilka razy popołudniu i wieczorem, co przyciąga tłumy turystów chcących obserwować ten widowiskowy moment otwarcia.

Więcej o atrakcjach Dziwnowa i Dziwnówka tutaj.

Wzgórze Zielonka

Położone w pobliżu wsi Lubin Wzgórze Zielonka to jeden z najpiękniejszych punktów widokowych na wyspie Wolin i ważna atrakcja Wolińskiego Parku Narodowego. Wzgórze osiąga około 81 m n.p.m. i znajduje się na Pagórkach Lubińsko-Wapnickich, a na jego szczycie urządzono punkt widokowy, do którego prowadzi krótka leśna ścieżka oraz drewniane schody. Z tarasu roztacza się rozległa panorama obejmująca Zalew Szczeciński i rozlewiska wstecznej delty Świny.

Wyjątkowość tego krajobrazu została doceniona przez Międzynarodowe Towarzystwo Przyjaciół Przyrody, które przyznało miejscu tytuł „Krajobrazu Roku”. Okoliczne rozlewiska należą również do ważnych europejskich ostoi ptaków, dlatego miejsce to przyciąga nie tylko turystów, ale także miłośników przyrody i fotografii krajobrazowej.

Jezioro Turkusowe

Wsypa Wolin to także działalność górnicza, a reprezentantem tej historii jest Jezioro Turkusowe, położone w miejscowości Wapnica na terenie Wolińskiego Parku Narodowego. Zbiornik powstał w miejscu dawnej kopalni kredy eksploatowanej w XIX i na początku XX wieku, a jego charakterystyczny kolor wody jest efektem obecności związków wapnia odbijających światło. Dzięki temu przy słonecznej pogodzie jezioro przybiera intensywną turkusową barwę, która kontrastuje z otaczającymi je stromymi, zalesionymi zboczami. Jezioro ma około 6–7 hektarów powierzchni i ponad 20 metrów głębokości, a jego malownicze położenie sprawia, że jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w regionie.

Nad zbiornikiem prowadzą szlaki spacerowe, a w pobliżu znajdują się także punkty widokowe, z których można podziwiać niezwykły kolor wody oraz krajobraz Pagórków Lubińsko-Wapnickich. Warto też wybrać się do samej Wapnicy, gdzie zachowało się wiele zabudowań związanych z wydobyciem wapnia i poznać tą fascynującą górniczą historię Wyspy Wolin.

Wzgórze Gosań

Jednym z najbardziej imponujących punktów widokowych nad polskim wybrzeżem jest Gosań, najwyższe wzniesienie polskiego wybrzeża Bałtyku. Wzgórze osiąga około 95 m n.p.m. i znajduje się na terenie Wolińskiego Parku Narodowego, pomiędzy miejscowościami Międzyzdroje i Wisełka. Jego strome zbocza opadają bezpośrednio ku klifowemu wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tworząc spektakularny krajobraz. Na szczycie znajduje się punkt widokowy, z którego rozciąga się szeroka panorama na morze, fragmenty wybrzeża wyspy Wolin oraz rozległe lasy parku narodowego. Przy dobrej pogodzie można dostrzec nawet odległe fragmenty wyspy Uznam.

Latarnia Kikut

Niedaleko miejscowości Wisełka znajduje się latarnia morska Kikut, to unikalny punkt orientacyjny nad Morzem Bałtyckim, który stanowi ciekawy cel spaceru czy wycieczki rowerowej przez nadmorskie lasy i wydmy. Obiekt powstał w latach 60. XX w., wykorzystując dawną wieżę widokową z XIX w. Dzięki usytuowaniu na naturalnym wzniesieniu światło latarni znajduje się aż 91,5 m nad poziomem morza, co czyni je jednym z najwyżej położonych świateł na polskim wybrzeżu. Latarnia ma 18,2 m wysokości, jest w pełni zautomatyzowana i znajduje się w spisach nawigacyjnych jako obiekt niedozorowany. Obecnie nie jest udostępniana do zwiedzania wewnątrz, ale można ją podziwiać z zewnątrz i włączyć do leśnej trasy spacerowej.

Zagroda Żubrów

Kolejna atrakcja przyrodnicza na terenie Wolińskiego Parku Narodowego to Zagroda Pokazowa Żubrów, znajdująca się niedaleko miasta Międzyzdroje. Ośrodek powstał w 1976 roku, aby chronić i prezentować jeden z najrzadszych gatunków ssaków Europy – żubra europejskiego. Na ogrodzonym, leśnym terenie o powierzchni kilkunastu hektarów żyje niewielkie stado żubrów, które można obserwować z przygotowanych pomostów i punktów widokowych.

Oprócz nich w zagrodzie spotkać można także inne gatunki zwierząt występujących w polskich lasach, m.in. jeleń szlachetny, dzik czy orzeł bielik (symbol parku narodowego). Miejsce pełni ważną funkcję edukacyjną – dzięki tablicom informacyjnym i ścieżce zwiedzania odwiedzający mogą poznać bliżej faunę Wolińskiego Parku Narodowego oraz historię ochrony żubra w Polsce.
www.wopn.gov.pl

Jezioro Czajcze

Położone w sercu Wyspy Wolin Jezioro Czajcze jest jednym z najbardziej dzikich i malowniczych jezior na wyspie. Zbiornik ma powierzchnię około 80 ha i otoczony jest gęstymi lasami bukowymi, dzięki czemu zachował naturalny, niemal pierwotny charakter. W tafle jeziora wcina się okazały półwysep. Na jego terenie znajdują się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodzisko, które powstało prawdopodobnie między VIII a X wiekiem i pełniło funkcję obronnego punktu kontrolującego okoliczne szlaki.

W pobliżu można zobaczyć także tajemniczy kamień narzutowy zwany Wydrzym Głazem. Z tym dużym, polodowcowym głazem wiążą się lokalne legendy – według jednej z nich miał on być miejscem dawnych obrzędów. Prowadzący tędy zielony szlak pieszy pozwala odkryć jedne z najbardziej urokliwych zakątków Wolińskiego Parku Narodowego.

Latarnia morska Świnoujście

Symbolem wolińskiej części Świnoujścia jest Latarnia Morska Świnoujście, najwyższa latarnia morska w Polsce i jedna z najwyższych w Europie. Jej wysokość wynosi 68 metrów, a światło z latarni widoczne jest nawet z odległości ponad 20 kilometrów, co od lat pomaga żeglarzom w bezpiecznej nawigacji po wodach Zalewu Szczecińskiego i Morza Bałtyckiego. Latarnia została wybudowana w XIX wieku, a obecnie pełni zarówno funkcję nawigacyjną, jak i turystyczną – jej wnętrze można zwiedzać, wchodząc po 300 schodach na taras widokowy, z którego rozciąga się panoramiczny widok na Świnoujście, pobliskie wyspy Uznam i Wolin oraz otwarte morze.
www.latarnie.com.pl

Podziemne Miasto

Jedną z najbardziej zaskakujących i unikalnych atrakcji historycznych na wyspie Wolin jest Podziemne Miasto, fascynujący kompleks podziemnych tuneli, bunkrów i schronów ukryty pod wydmami na wschód od Świnoujścia. Obiekt ten powstał w latach 1936–1938 jako część niemieckich umocnień nadbrzeżnych – Bateria Vineta z potężnymi schronami i artylerią morską – mających na celu obronę ważnej bazy Kriegsmarine. Po II wojnie światowej system podziemnych korytarzy został przejęty i rozbudowany przez polskie siły zbrojne jako tajny dowódczy punkt wojskowy podczas zimnej wojny, o którym istnieniu wiedzieli jedynie najwyżsi oficerowie.

Dziś Podziemne Miasto jest udostępnionym turystom muzeum i można je zwiedzać tylko z przewodnikiem, co czyni wizytę wyjątkowym doświadczeniem historycznym. Trasa obejmuje fragmenty niemal kilometrowej sieci tuneli, schronów bojowych oraz pomieszczeń technicznych, które pokazują zarówno militarne aspekty budowli, jak i rolę tego typu obiektów w historii XX wieku.
www.podziemne-miasto.pl

Karsibór

Mimo, że nie jest częścią Wsypy Wolin, warto dodać ją do naszego zestawienia. Co ciekawe, jeszcze 200 lat temu była częścią Wsypy Uznam. Wyspa Karsibór powstała w latach 1874–1880 w wyniku przekopania kanału, który skrócił drogę wodną ze Szczecina do morza. Nazwa wsypy wywodzi się od wsi, w której znajduje się zabytkowy Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, który jest najstarszym miejscem kultu religijnego w tej części regionu.

Świątynia powstała w stylu gotyckim, a w XIX w. dobudowano do niej charakterystyczną wieżę – dzieło znanego berlińskiego architekta Carla Schinkla. Wnętrze kryje wiele historycznych skarbów, w tym gotycki ołtarz, barokową ambonę i unikatowy model statku „Kolumbia”, który według lokalnych tradycji został podarowany kościołowi przez żeglarza uratowanego z burzy na Zalewie Szczecińskim.

Karsibór to także raj dla miłośników przyrody i aktywnego wypoczynku. Na północy rozciąga się rezerwat ptaków Karsiborska Kępa, gdzie można obserwować ponad 140 gatunków ptaków wodnych i błotnych..

Mapa atrakcji

Mam też przygotowaną mapę Wyspy Wolin i polskiej części Wyspy Uznam z ponad 150 miejscami opisującymi atrakcje regionu: Zabytki, pomniki, miejsca rozrywki, punkty widokowe, rezerwaty przyrody, muzea, a także infrastrukturę turystyczną. Zaplanuj z tą mapą swój pobyt na Wyspie Wolin! To nie tylko pinezki na mapie, ale także krótkie opisy i linki do stron atrakcji. Jeżeli chciałbyś dostać do niej dostęp postaw mi kawę na platformie buycoffee.to za 39 zł z dopiskiem „Wyspa Wolin” lub 59 zł z dopiskiem „Wolin i Uznam” (łącznie 413 zaznaczonych miejsc).

The post Wyspa Wolin – zaplanuj dobrze swój pobyt! first appeared on bylegdzie.pl.

Najdalszy na północ McDonald

Już bliżej bieguna nie da się kupić tych znanych na całym świecie burgerów. Co ciekawe w ofercie nie tylko są burgery, ale także upominki dotyczące tego najdalszego północnego położenia. A co jeszcze ciekawe, na tej samej ulicy jest też Burger King, który też się chwali swoim najbardziej północnym położeniem. A jeżeli nie lubicie fast foodów to w lokalnych restauracjach można zjeść burgery z mięsem z renifera. Smacznego!

Najdalszy na północ uniwersytet

Jeżeli upały nie sprzyjają nauce, to Uniwersytet w Tromsø jest idealny dla lubiących chłodniejszą atmosferę. Historia uczelni sięga 1972 r. Obecnie uczy się tu ok. 12000 studentów (warto wspomnieć, że stanowi to 1/7 mieszkańców miasta). Istnieje tu 9 wydziałów i wiele jednostek naukowych takich jak Centrum Studiów nad Lapończykami, Centrum Medycyny Wsi czy Centrum Badań nad Działaniami na Dalekiej Północy.

Najdalsza na północ katedra protestancka

Pierwszy kościół w Tromsø powstał już w 1252 r. i był ówcześnie, uwaga, uwaga, najdalej na północ wysuniętym kościołem na świecie. Obecny gmach katedry zbudowano w 1861 r. z drewna, co po pierwsze czyni go jedyną drewnianą katedrą w Norwegii oraz jednym z największych kościołów w kraju, mogących pomieścić 800 wiernych. W kościele, oprócz odprawiania nabożeństw, organizowane są licznego rodzaju wydarzenia kulturalne w tym koncerty.

Najdalszy na północ polski klasztor

W 1990 r. do Tromsø przyjechało 12 sióstr zakonnych Karmelitek Bosych na zaproszenie tutejszego ordynariusza diecezji. Po pięciu latach w 1995 r. oddano do użytku klasztor i kościół pw. „Totus Tuus”

Największa mniejszość w Tromsø

Tromsø liczy ok. 67 tysięcy mieszkańców, a największą mniejszością wśród imigrantów są Polacy. W mieście żyje ok. 1000 Polaków.

Najdalszy na północ Browar

Były burgery czas na złoty trunek. W 1877 r. wmieście zaczął działać Browar Mack (Mack Ølbryggeri). Produkuje on szereg gatunków piwa w tym Mack Pilsner, Isbjørn, Haakon oraz kilka rodzajów piwa ciemnego. Warto wspomnieć też o małym browarze w miejscowości Honningsvåg, który jednak jest dalej na północ, ale jak to mówi Browar Mack, nie jest browarem w pełni tego słowa znaczeniu.

Najdalszy na północ Ogród Botaniczy

Na dalekiej północy zasypanej śniegiem, oraz którą nie oświetla słońce prze pół zimy ciężko wyobrazić sobie ogród, a tym bardziej botaniczny. A tu proszę w 1994 r. został utworzony Arktyczno-Alpejski Ogród Botaniczny, w którym prezentowane są liczne gatunki zimnolubne z dalekiej północy i wysokich alpejskich szczytów. Ogrodem zarządza tutejszy uniwersytet.

Najstarsze kino w Norwegii

Gdzie w Norwegii zbudować pierwsze kino jak nie w mieście, gdzie noc potrafi trwać prawie dwa miesiące. W 1916 r. utworzono niewielkie kameralne kino Verdensteatret Cinematek, które może pomieścić 216 osób (więc nie takie kameralne jak się reklamują). Kino działa do dziś i jest najstarszym kinem w kraju.

Największy witraż w Norwegii

Jednym z symboli miasta jest tzw. Katedra Arktyczna, z katedrą nie ma nic wspólnego, jeśli chodzi o funkcję kościelną, ale zwana jest tak ze względu na swoje gabaryty i położenie na wzniesieniu. Kościół Tromsdalen jest świątynią luterańską zbudowaną w 1965 r. Posiada charakterystyczną bryłę przypominającą tradycyjne chaty lapońskie. W 1972 r. kościół od frontu zyskał ogromny witraż przedstawiający Paruzję, czyli Drugie Przyjście Chrystusa.

Największa anomalia termiczna

Mimo, że mówimy tutaj o stolicy północy to tak naprawdę nie jest tu tak strasznie jakby mogło się wydawać. Do Tromsø dociera prąd zatokowy, zwany golfsztromem, znad środkowego oceanu atlantyckiego. Dzięki temu docierające tu cieplejsze wody powodują anomalie temperatur występujące u wybrzeży Norwegii, w tym Tromsø.

Po pierwsze wody przybrzeżne nigdy nie zamarzają, dlatego Tromsø jest tak dużym portem morskim, a po drugie temperatura tutaj jest ok. 4,5 st. C wyższa niż temperatura w głąb lądu na tej samej szerokości geograficznej. Średnia temperatura powietrza w ciągu roku wynosi 2 st. C, średnia stycznia to -4 st. C. Najniższa zanotowana temperatura w mieście to -18 st. C. Jak widać w Polsce potrafimy mieć dużo zimniejsze poranki.  

Najdalszy na północ profesjonalny klub piłkarski

Tromsø IL (TIL) to najdalej na północ działający profesjonalny klub piłkarski. Jeden z czołowych klubów Norwegii, który zdobył dwukrotnie puchar kraju. Gra także w europejskich ligach i radzi sobie doskonale, zwłaszcza na swoim stadionie, na którym w okresie zimowym mecze rozgrywane są w noc polarną. Klub zwany jest Gutan, czyli Chłopcy.

Najciekawsze pozostałe ciekawostki o Tromsø

No dobra to już nie są fakty i legendy o Naj, ale warto o nich wspomnieć.

• W centrum Tromsø zachowało się wiele budynków zbudowanych z drewna, wiele z nich pochodzi z XIX w. Warto wiedzieć, że w 1904 r. władze miasta zabroniły stawiać kolejnych drewnianych budynków, aby chronić miasto przed pożarami.
• Początki miasta sięgają 8 wieku n.e. na terenie wyspy Tromsøya. No i do dziś historycy nie wiedzą, czy Tromsø wzięło nazwę od wyspy, czy wyspa od miasta. Troms prawdopodobnie z staro nordyckiego oznaczało coś dużego, twardego. Prawa miejskie Tromsø uzyskało w 1794 r.
• Schody Szerpów, tak tych Szerpów z tego Nepalu, to oni zostali właśnie wynajęci do budowy 1203 kamiennych schodów prowadzących na szczyt Storsteinnen, z którego roztacza się wspaniały widok na całe Tromsø i okolice. Nie martwcie się, jeżeli schody to nie jest wasz ulubiony sport, to na górę można dostać się także kolejką linową.
• Raketten Hot Dog to jedno z najbardziej popularnych miejsc w centrum miasta. Drewniana budka zbudowana została w 1911 r., a sprzedawane tu hot-dogi słyną z parówek z mięsa renifera. Kochają tu renifery, i je jedzą, i głaszczą, i umieszczają w herbie miasta.
• Dwa ciekawe muzea to Muzeum Arktyczne, które opowiada historię wypraw na północ, w tym historię najsłynniejszego norweskiego podróżnika Roalda Amundsena. Muzeum w dość bezpośredni sposób prezentuje też historię polowań na foki i niedźwiedzie polarne, więc osoby wrażliwe niech wchodzą z tymi mocniejszymi, którzy będą zasłaniać oczy tym pierwszym. Drugie muzeum to Polaria, współczesny obiekt o ciekawej architekturze, z licznymi akwariami i basenem pokazowym z fokami.

The post Tromsø – 11 „NAJ” na północy! first appeared on bylegdzie.pl.

K – Kiepura

Jan Kiepura to bez zwątpienia jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci kultury Polskiej z dwudziestolecia międzywojennego. Mimo, że urodził się w Sosnowcu, a karierę muzyczną i filmową realizował za oceanem to właśnie m.in. Krynica stała się jego ulubionym miejscem do odpoczynku. To tutaj w latach 30. XX w. zlecił wybudowanie hotelu Patria i z własnej kieszeni na ten cel przeznaczył 160 tysięcy dolarów. Co ciekawe słowo Patria z łaciny oznacza Ojczyzna. Hotel jest pięknym przykładem architektury modernistycznej.

Miasto nie zapomniało o słynnym śpiewaku i już rok po jego śmierci w 1967 r. stworzyło Festiwal Muzyczny upamiętniający dorobek artysty. W latach 1984-2012 dyrektorem artystycznym wydarzenia był znany krytyk muzyczny, dziennikarz, Bogusław Kaczyński, którego z resztą pomnik też stoi w centrum uzdrowiska. Pomnik Jana Kiepury znajduje się przy ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Co ciekawe jest to kopia powstałego dwa lata wcześniej pomnika, w rodzinnym mieście Kiepury, w Sosnowcu. Kolejnym miejscem upamiętnienia artysty jest Muszla Koncertowa na deptaku, na której umieszczono pamiątkową tablicę.

R – Rzeka

Przez centrum Krynicy-Zdroju przepływa Kryniczanka, która pięknie została wkomponowana w krajobraz uzdrowiska. Wzdłuż potoku znajduje się główny deptak oraz liczne charakterystyczne dla uzdrowiska drewniane wille i pensjonaty. Kryniczanka liczy jedyne 9,22 km, ale jej nazwa jest bardzo dobrze znana ze względu na nazwę wody mineralnej, która butelkowana jest właśnie w Krynicy. Potok ten uchodzi we wsi Powroźnik do kolejnej znanej rzeki do Muszynki.

Y – yyyyyy

Yyyyy idźmy dalej z tym alfabetem.

N – Najstarszy zabytek

Pierwszą wodą źródlaną, którą zaczęto wykorzystywać w celach uzdrowiskowych była Słotwinka. Jej nazwa pochodzi od nazwy dawnej osady, dziś części Uzdrowiska. Jej mieszkańcy od dawna znali te „słodkie wody”, taki smak sprawia duża ilość magnezu. Woda jest szczawą silnie hipoosmotyczną, przez co bardzo dobrze nadaje się w leczeniu przewlekłych nieżytów górnych dróg oddechowych. Dziś w parku Słotwińskim znajduje się pawilon pijalni tych wód z 1806 r., co czyni go najstarszym zabytkiem miasta.

I – Ikony uzdrowiska

Użyłem tutaj sformułowania ikony, w celu zaprezentowania najważniejszych postaci z historii Krynicy-Zdrój, bez których miasto nie byłoby dziś takie ważne. Na murze przy hotelu Prezydenckim znajduje się galeria „Zasłużeni dla uzdrowiska” z tabliczkami poświęconymi wszystkim znanym postaciom, którzy przyczynili się do rozwoju Krynicy-Zdroju.

Józef Dietl – lekarz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stworzył nową dziedzinę medycyny balneologię, czyli naukę o leczniczych właściwościach wód. To dzięki jego pracy krynickie wody zostały zbadane i sklasyfikowane, co rozpoczęło oficjalną historię uzdrowiska. Jego imieniem nazwano krynickie bulwary wzdłuż rzeki Kryniczanki.

Henryk Ebers – Od 1885 r. był kierownikiem zakładu wodoleczniczego. Przyczynił się do budowy linii kolejowej łączącej miasto, stąd dziś ulica wiodąca z dworca kolejowego nosi jego imię. Ocalił też miasto przed zniszczeniami armii rosyjskiej podczas I wojny światowej, będąc w sztabie armii rosyjskiej głosił, że to uzdrowisko jest międzynarodowe i leczy głównie obcokrajowców, a nie Polaków.

Rudolf Zuber – geolog, który podczas swych wieloletnich prac naukowych badał Karpaty. W latach 1910-1912 prowadził badania w Krynicy, dzięki czemu odkrył nowe źródła wody, silnej szczawy alkaicznej. Do dziś woda ta nosi jego nazwisko w nazwie.

Mieczysław Dukiet – lekarz zajmujący się głównie ginekologią, przez ponad 50 lat związany z Krynicą, gdzie praktykował swój zawód, oraz badał wykorzystywanie wód leczniczych w niepłodności. W latach 30. XX w. leczył m.in. przebywającą w Krynicy-Zdroju księżniczkę Julianę, późniejszą królową Holandii. Był także zagorzałym sportowcem, zwłaszcza promotorem hokeja na lodzie. Jego imieniem nazwano park, który łączy się z głównym deptakiem od strony północnej.

Leon Nowatorski – W dwudziestoleciu międzywojennym był kierownikiem Państwowych Zakładów Zdrojowych w Krynicy-Zdroju, przyczynił się do znacznej modernizacji uzdrowiska i jego rozwoju. Z jego inicjatywy rozpoczęto lecznicze sezony zimowe, utworzono Park Zdrojowy na Górze Parkowej, uruchomiono kolejkę linowo-terenową na jej szczyt, zbudowano tor saneczkowy i stadion miejski. Powstały nowe budynki uzdrowiskowe i nowe odwierty wód leczniczych. Okres międzywojenny zwany jest Epoką Nowatorskiego. Jego imieniem nazwano główny deptak w Krynicy.

C – Czarny Potok

Krynica-Zdrój to nie tylko uzdrowisko, to także wielki ośrodek narciarski. A najsłynniejszą górą wśród narciarzy jest Jaworzyna Krynicka. U stóp Jaworzyny Krynickiej znajduje się dolina Czarnego Potoku, stąd nazwa wielkiego ośrodka wypoczynkowo-narciarskiego. Na stokach Jaworzyny znajduje się 8 tras narciarskich o łącznej długości 14 km. Na szczyt wiedzie 7 wyciągów i jedna kolej gondolowa, która czynna jest cały rok. Latem wywozi turystów na szczyt, na którym znajdują się liczne restauracje i schroniska oraz taras widokowy. Ponieważ, jest to jedna z najwyższych gór Beskidu Sądeckiego z jej szczytu roztacza się wspaniały widok, w tym na Beskidy, Pieniny i Tatry.

Z doliny Czarnego Potoku można wejść także na wzgórze Drabiakówka, na której szczycie znajduj się charakterystyczna wieża widokowa typu „Ścieżka wśród koron drzew”. Od strony Słotwin można dostać się na wieżę wyciągiem krzesełkowym, także czynnym w okresie letnim. Do Czarnego Potoku i Słotwin jeździ autobus miejski, a warto wspomnieć, że komunikacja w mieście jest darmowa.

A – Autoportret z ołówkiem

Najbardziej znaną postacią związaną z uzdrowiskiem jest Nikifor, czyli Epifaniusz Drowniak. Urodził się tutaj w 1895 r., dorastał w biedzie, wychowany tylko przez matkę, łemkowską żebraczkę. Przez wadę wymowy, uważany był za osobę niedorozwiniętą. Jedyne co kochał to malarstwo, którym zajmował się amatorsko. Zawsze można było go spotkać na krynickim deptaku malując kolejne tutejsze krajobrazy i sprzedając swoje prace.

Dopiero w latach 30. XX w. został odkryty przez ukraińskiego malarza Romana Turyna, dzięki któremu jego prace zyskały rozgłos i stał się osobą rozpoznawalną. Największa rozpoznawalność nastąpiła po II wojnie światowej, gdzie jego prace były wystawiane w wielu krajach.
Podczas życia stworzył około 40 tysięcy prac, głównie szkiców i obrazów. W willi Romanówka znajduje się obecnie muzeum poświęcone tej postaci. Jedną z prac, które można tu zobaczyć to Autoportret z ołówkiem. Jednak największa kolekcja jego dzieł znajduje się w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu.

Z – Zdrojowe wody

Nie ma uzdrowiska bez wód zdrojowych, a Krynica-Zdrój może pochwalić się wieloma z nich. Wody dostępne są w Starym Domu Zdrojowym, Starych Łazienkach Mineralnych, Pawilonie Słotwinka i Jan, ale przede wszystkim w Głównej Pijalni.

Słotwinka – szczawa skuteczna w leczeniu przewlekłych nieżytów przewodu pokarmowego, chorób z niedoboru magnezu, chorób neurologicznych oraz działa przeciwalergicznie.

Kryniczanka „Zdrój Główny” – Dzięki dużej ilości magnezu łagodzi stany stresowe i nadmierną pobudliwość, a dzięki bardzo dużej zawartości wapnia wzmacnia układ kostny. Działa przeciwzapalnie i przeciwuczuleniowo.

Jan – Nadaje się do leczenia kamicy nerkowej, czy innych schorzeń nerek i dróg moczowych ponieważ jest mocno moczopędna. Dlatego wielu kuracjuszy pije ją dopiero ustawiając się w kolejce do łazienki. Woda pomaga także w miażdżycy i cukrzycy.

Zuber – Najbardziej charakterystyczna z wód dzięki swojemu specyficznemu smakowi. Jest także jedną z najbardziej zmineralizowanych wód w Europie. Leczy choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy, wątrobę i drogi żółciowe, zwalcza nadkwasotę, obniża poziom cukru i cholesterolu we krwi.

Mieczysław – Zalecana w nieżytach żołądka, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz dla osób po resekcji żołądka.

Józef – Jest to woda wzmacniająca organizm, leczy także niedokrwistości. Jest wodą także wysoko moczopędną.

Tadeusz – Woda stosowana jest w leczeniu schorzeń układu krwiotwórczego, przy rekonwalescencji po chorobach zakaźnych, w niedokrwistościach oraz w schorzeniach nieżytowych jelit.

D – Deptak

Deptak to bez wątpienia serce uzdrowiska. Mierzy ok. 700 m i dzieli się na dwie części. Aleję Nowotarskiego i Bulwary Dietla wzdłuż Kryniczanki. To tutaj ulokowane są najważniejsze budynki miasta. Najokazalszym z nich jest budynek Starego Domu Zdrojowego z 1889 r., w której mieści się Pijalnia Mieczysław. Kolejnymi charakterystycznymi budynkami są Stare Łazienki Mineralne z 1863 r., Pijalnia Główna z 1971 r. (obecny wygląd z 2014 r.), szklana elewacja mocno wyróżnia się wśród zabytkowych gmachów. Uwagę na pewno zwraca też Nowy Dom Zdrojowy, modernistyczny gmach z 1939 r.

Warto zwrócić uwagę także na Muszlę Koncertową, pomnik Adama Mickiewicza i liczne drewniane wille i pensjonaty znajdujące się po drugiej stronie potoku Kryniczanka, a wśród nich: „Biała Róża” z 1856 r., „Biały Orzeł” z 1857 r., „Kosynier”, „Wisła” i „Węgierska Korona” z 1880 r., „Witoldówka”, „Małopolanka” z 1898 r. oraz „Romanówka”, o której już była mowa pod pierwszą literą R w naszym alfabecie.

R – Rekreacja

Jeżeli spróbowaliście już wszystkich wód zdrojowych, macie pusty pęcherz i chęć na spacer to warto wybrać się na Górę Parkową, ale nie tylko na jej szczyt. W 1937 r. powstała pierwsza w Polsce kolej linowo-terenowa, której wagoniki podwiozą nas na szczyt góry. Kolej ta to także podróż w czasie, gdyż w poczekalni czeka nas ciekawa prezentacja multimedialna. Na szczycie znajdują się rajskie zjeżdżalnie (o ich historycznym aspekcie w kolejnej literze), trwa także budowa wieży widokowej (planowane otwarcie początek 2026 r.). opodal szczytu mamy też polanę, z której rozlega się widok na Beskidy.

Na zboczach Góry Parkowej mamy Źródło Miłości, Polanę Michasiową z Bocianówką, czyli źródłem wzmacniającym płodność oraz Leśne Sanktuarium Matki Boskiej Królowej Krynickich Zdrojów. Od strony zachodniej mamy także urokliwy drewniany kościół Przemienienia Pańskiego, zwany także Kaplicą na Dietlówce, czy charakterystyczny pomnik Jelenia. A bardziej na południe mamy obszerny Park Czterech Żywiołów, gdzie znajdują się liczne urządzenia pogłębiające wiedzę przyrodniczą i prawa fizyki. Mamy tu także miniatury zabytków z okolicy, trasy piesze i rowerowe oraz miejsca rekreacyjne.

Ó – Óóóóó, ale pojeeeechał!

Wysiadając z kolejki na Górze Parkowej zobaczymy Rajskie Zjeżdżalnie, atrakcję sportową dla dzieci, ale jeżeli przyjrzymy jej się dokładnie to zauważymy, że konstrukcja zbudowana z żelbetonu przypomina wieżę startową dla saneczkarzy i nic w tym mylnego. Pierwsza drewniana konstrukcja powstała w 1929 r. jako pierwsze takie miejsce w Polsce. Już rok później rozegrano tu pierwsze Mistrzostwa Polski. Krynica-Zdrój szybko stała się stolicą saneczkarstwa w naszym kraju. W 1935 rozegrano Mistrzostwa Europy, a w roku 1958 i 1962 Mistrzostwa Świata. Obecna zachowana konstrukcja pochodzi z 1938 r. Niestety jest to jedyna zachowana pozostałość po tej dyscyplinie sportu, dociekliwy turysta dojrzy także nieliczne pozostałości toru na zboczu góry. Od lat miasto chciałoby zbudować współczesny tor saneczkarsko-bobslejowy, jednak na przeszkodzie stoi strefa ochrony uzdrowiskowej.

J – Jamnik

Jamnik to zaskakujący pomnik w centrum uzdrowiska, który często uważany jest za symbol Krynicy. Znajduje się w Parku im. Mieczysława Dukieta i od lat kuracjusze, turyści, ale także mieszkańcy się z nim fotografują, nie w jednym albumie rodzinnym znajduje się zdjęcie dziecka siedzącego na Jamniku. Obecny pomnik pieska jest repliką, gdyż ten oryginalny zaginął podczas prac renowacyjnych parku.

Spodobał ci się ten wpis, zerknij także na inne artykuły z cyklu ABC…

The post Krynica-Zdrój – ABC… first appeared on bylegdzie.pl.

Dojazd

Wąwóz Avakas znajduje się niedaleko miasta Peja, około 22 km na północny-zachód od Pafos. Przy wejściu do wąwozu znajduje się parking z toaletą, tablicami informacyjnymi i miejscem odpoczynku. Często można też spotkać sklepik obwoźny z lodami i zimnymi napojami. Niestety dojazd do parkingu poprowadzony jest drogą szutrową o dość nierównej nawierzchni. Wielu kierowców odradza w komentarzach jazdę, ale ja jechałem Toyotą Yaris i dało radę. Zawsze można zostawić auto pod lokalną cerkwią, przy której kończy się droga asfaltowa i kolejne 1,5 km przejść pieszo.
Istnieje także inna możliwość dojazdu od strony północnej, od wsi Arodes i wejście do wąwozu od górnej jego części. Propozycja ta jednak polecana dla samochodów 4×4 albo o wysokim zawieszeniu.

Trasa

Większość osób wybiera opcję wejścia do wąwozu, przejścia jego najciekawszy fragment i powrót tą samą drogą. Taka trasa zajmuje około 3-4 km w obie strony (zależy, kiedy uznasz, że już jest po najciekawszym fragmencie ;). Wyznaczona trasa w wąwozie liczy jednak 3 km w jedną stronę, a na końcu się okazuje, że można po łagodnym wzniesieniu wyjść z wąwozu i wrócić na parking drogą szutrową. My tak zrobiliśmy i całość wyszła nam 9 km trasy.

Wąwóz Avakas

Wąwóz Avakas to naturalnie wyrzeźbiony wąwóz w jasnej skale. Swoją nazwę zawdzięcza potokowi Avgo, które w tłumaczeniu oznacza dosłownie jajko. Ponoć w wąwozie swój dom znalazło wiele gatunków ptaków, których jajka uważane była za doskonały przysmak. Okoliczni mieszkańcy eksplorowali tutejsze skały także w poszukiwaniu plastrów miodu, które zwisały z górnych partii wąwozu.
Wąwóz na początku jest dość szeroki i biegnie szeroką drogą, z czasem droga zmienia się w jedną ścieżkę, a na trasie zaczynają się kamienie. Po około 800 metrach dochodzimy do najwęższego miejsca podczas wędrówki. Szerokość między wysokimi ścianami sięga nawet tylko 2 metrów. W jednym miejscu jeżeli spojrzymy do góry zobaczymy wielką skałę, która utknęła w wąskiej szczelinie i mimo jej wielkiej masy wisi nad nami. Ten wąski fragment liczy około 500 metrów, potem wąwóz się rozszerza, jest też dużo więcej roślinności i skał, po których prowadzi szlak.
W wąwozie kryje się wiele kóz, które mają tu dużo chłodniej niż na otwartej przestrzeni, często stoją na środku szlaku, ale jak coś to wiedzą i same odbiegają, dając nam możliwość przejścia. Jest też sporo jaszczurek, a jak będziecie mieli szczęście to spotkacie też harduna, największą na wyspie jaszczurkę. Lepiej się nie zbliżać, bo mieszkańcy wieżą, że potrafi odgryźć nos i nie tylko drodzy mężczyźni.

Porady

• Weź dobre obuwie, może nie jest to długa wędrówka, ale jak po górach. W wąwozie jest dużo kamieni, także ruszających się i śliskich, nie trudno o skręcenie kostki.
• Trzeba nasłuchiwać tego co się dzieje dookoła, w takich miejscach potrafią spadać na głowę kamienie, zwłaszcza jak jesteśmy w nim w trakcie i po silnych wiatrach czy deszczach. Do tego po ścianach wąwozu biegają wspomniane kozy, które mogą strącić w dół kolejne kamienie.
• Sprawdzajcie prognozę pogody, jeżeli przewidziane są długotrwałe opady deszczu bądź zbliżają się burze to nie wchodźcie do wąwozu. Powodzie błyskawiczne w takich miejscach to standard.
• Po okresie deszczowym w wąwozie mogą być miejsca, których nie przejdzie się suchą stopą.
• Mimo, że w wąwozie jest chłodniej to nie zapominajcie o zabraniu sporej ilości wody.
• Parking i wejście do wąwozu są darmowe.

Jeżeli mój wpis okazał się być przydatny i chcielibyście docenić moją pracę to chętnie napiję się wirtualnej kawki z Wami 🙂

The post Wąwóz Avakas. Cypryjska atrakcja first appeared on bylegdzie.pl.

Z jednej strony Alpejskie majestatyczne szczyty, a z drugiej Adriatyk, ciepłe morze, destynacja niejednych wakacji. No i słyszysz pewnego razu Alpe-Adria, słowa klucz, które otwierają Ci drogę do nowych marzeń. Marzeń, dzięki którym nie ma wiecznego dylematu góry, czy morze. A jak do tego dodamy rower, ulubiony środek transportu, to mamy przygodę gotową!

O Alpe-Adria usłyszałem po raz pierwszy parę lat temu. Od pierwszych widzianych relacji wiedziałem, że kiedyś ją przejadę. Należało tylko przekonać do tych alpejskich przewyższeń jakoś Kasię. O dziwo udało się łatwiej niż myślałem, albo przekonały ją te widoki, albo doświadczenie na spiskich szlakach. Wzięliśmy więc się za planowanie wyjazdu, a potem w majówkę 2024 pokonaliśmy całą trasę.

Alpe-Adria, kilka słów o szlaku

Szlak Alpe-Adria znajduje się w środkowo-południowej Austrii i północno-wschodnich Włoszech. Zaczyna się w Salzburgu, a kończy w Grado (bądź odwrotnie, to nie jest jednokierunkowy szlak), piszą, że mierzy 400 km, my zrobiliśmy ich 460. Trasa biegnie głównie dolinami, czasami w górę rzeki, czasami w dół rzeki. W każdym razie nie wspina się na żadne wysokie przełęcze i nie pokonuje się tysiąca serpentyn. Oczywiście nie mówię, że nie ma żadnych przewyższeń, jest ich w sumie ok. 3000 m, ale rozkładają się one głównie na długie, słabo wyczuwalne podjazdy, no może oprócz tych trzech kilkukilometrowych odcinków: za Schwarzach im Pongau, za Bad Hofgastein i na pograniczu austriacko-włoskim. Za to mamy ok. 3400 m zjazdów, stąd kierunek północ-południe jest bardziej popularny. W większości trasy szlak prowadzi wydzielonymi drogami rowerowymi, często o dopuszczonym ruchu pieszym, bądź małymi drogami lokalnymi. Dwa odcinki liczące po ok. 10 km rzeczywiście wiodą drogą o zwiększonym ruchu samochodów, w tym możliwym ruchu pojazdów ciężarowych.

Na trasie mija się 3 duże miasta: Salzburg, Villach i Udine; kilkanaście miasteczek i kilkadziesiąt wsi. Trzeba wiedzieć, że w dolinach rzek mamy też wiele miejsc industrialnych, co jakiś czas mija się jakieś kamieniołomy, fabryki, czy tartaki. Niektórymi dolinami biegną też autostrady i linie kolejowe, więc istnieje tu plątanina tras i wiaduktów i często towarzyszy nam szum pędzących aut. Nam to jednak nie przeszkadzało, zdecydowanie szale przechyliły przepiękne krajobrazy górskie, wiele wodospadów, dzikie rzeki i potoki oraz wiosenna zieleń i kwiaty. Ale jak ktoś liczy na ucieczkę od cywilizacji to nie jest to szlak dla niego.

Alpe-Adria, nasze doświadczenie

Razem z Kasią zdecydowaliśmy się przejechać ten szlak w 8 dni. Lubimy tempo romantyczne, powoli przyjrzeć się krajobrazom, no i lubimy zwiedzać, poznawać historię i atrakcje na trasie. Uznaliśmy też, że rezygnujemy z namiotu i całego sprzętu turystycznego, z którym wiąże się ta metoda nocowania. Z trzy miesiące wcześniej zrobiliśmy rezerwacje w hotelach i pensjonatach na trasie. Także dużo wcześniej kupiliśmy bilety na pociąg powrotny z Udine do Salzburga. Na trasie nawigowaliśmy się korzystając z mapy.cz, gdzie Alpe-Adria jest dobrze oznaczona. Na trasie znajdują się liczne rowerowe drogowskazy, tylko głównie dotyczą one lokalnych bądź wielu tras rowerowych. Szybciej się zorientujemy gdzie jechać znając najbliższe miejscowości do których się udajemy, logo Alpe-Adria nie zawsze widnieje, bądź jest małym kwadratem wśród innych logotypów. We Włoszech trzeba być czujniejszym, gdyż strzałki kierunkowe umieszczane są np. jako naklejki na słupkach od drogowskazów.

Oboje jesteśmy zachwyceni trasą, te kilka podjazdów, które dają wycisk, nikną w różnorodności trasy i napotykanej historii. Ciężko jest wybrać jest najpiękniejszy odcinek. Początkowa trasa z Salzburga do Bad Gastein to przepiękne krajobrazy, zwłaszcza na ośnieżone szczyty. Potem dolina Drawy, szeroka u podnóża otoczona z trzech stron majestatycznymi górami, pokazuje jacy jesteśmy mali w tym świecie. Włoski odcinek śladem dawnej kolei to perła na trasie. Doskonale przygotowana trasa, liczne tunele i wiadukty, wąska dolina, wysokie góry no i ciągle w dół. Ostatnia prosta biegnie przez niziny regionu Friuli, liczne winnice, ciekawe wsie i dawne rezydencje. Ciężko wybrać, każdy odcinek inny, każdy ma swoje plusy i minusy.

Alpe-Adria, co zobaczyć?

Uwielbiam szukać informacji o destynacji do której się udaje. Z Alpe-Adria nie było tak łatwo, bo jednak większość informacji dotyczących tego szlaku dotyczy infrastruktury, noclegów i informacji praktycznych. Polecenia o zabytkach i atrakcjach dotyczą głównie Salzburga, Zamku Hohenwerfen, czy miasteczka Palmanova. Wziąłem więc sprawy w swoje ręce i przeszukałem setki stron austriackich i włoskich. Udało znaleźć się ponad 100 zabytków, atrakcji i ciekawostek. Od tych dużych jak zamek w Salzburgu, po te drobne jak słup milowy z 218 r. n.e. w Möllbrücke. Postanowiłem je wszystkie sobie spisać w broszurze pdf. i zaznaczyć pinezkami na mapie Google. Numery przy atrakcjach odpowiadają tym na mapie i w broszurze co ułatwia szukanie lokalizacji bądź informacji o nich.
Broszura i dostęp do mapy w cenie 49 zł. Płatność przez platformę buycoffee.to z dopiskiem „Broszura Alpe-Adria”. Broszurę wysyłam w ciągu 24h w formacie pdf (przez stronę WeTransfer) i daję dostęp do mapy Google (najlepiej podać adres e-mail w domenie gmail).
Wystawiam faktury – kontakt przez piotr@old.bylegdzie.pl

Przykładowe strony z broszury i mapy Google.

Podobne broszury stworzyłem o Toskanii (Włochy) i Olandii (Szwecja).

The post Alpe-Adria – byle rowerem przez Alpy! first appeared on bylegdzie.pl.

K – Katedra

Katedra Kołobrzeska to symbol Starego Miasta. Jej monumentalność świadczy o dawnym znaczeniu i bogactwie miasta. Warto dodać, że Kołobrzeg to jedna z najstarszych diecezji katolickich w Polsce, która powołana została w 1000 r. na Zjeździe Gnieźnieńskim. Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w XIV w., a ukończono dopiero po 200 latach. Niestabilne grunty powodowały często zapadanie się murów, co doprowadzało do licznych zmian projektowych. Stąd też zapadła decyzja o połączeniu dwóch wież, tworząc charakterystyczną monumentalną elewację. Wewnątrz do dziś można zauważyć, że prawe kolumny nawy głównej są odchylone od pionu o 60 cm. Katedra prawie doszczętnie została zniszczona w czasie II wojny światowej. Po odbudowie do lat 70. XX w. w nawie głównej znajdowała się ekspozycja Muzeum Oręża Polskiego.
Mimo potężnych zniszczeń wewnątrz zachował się szereg cennego wyposażenia. Najstarszym zabytkiem jest kandelabr z 1327 r. (jedyny w Polsce i jeden z pięciu gotyckich świeczników na świecie). Warto zwrócić uwagę też na: 4 gotyckie ołtarze (niegdyś było ich 22); stalle kanoników z XIV w. (najstarsze w Polsce); stalle radców miejskich; gotycką chrzcielnicę; żyrandole tzw. korony „Korona Schlieffenów” z 1523 r. i „Korona Holkenów” z 1420 r.
Pod ścianą znajdują się liczne płyty nagrobne, jedna z nich należy do Benedicta Adebara – niechcący zabił przyjaciela i mimo ułaskawienia sam poddał się karze śmierci. 

O – Oko, Morskie Oko

Na plaży, na wschód od mola można dojrzeć opuszczony budynek kąpieliska. Drewniana konstrukcja powstała w 1903 r. Było to pierwsze kąpielisko przeznaczone dla całych rodzin. Istniało tu 185 kabin i budynek restauracji. Po wojnie przebieralnie zostały przebudowane na pokoje gościnne, a całość zyskała nazwę Morskie Oko. W latach 90. XX w. rozebrano centralną część z restauracją ze względu na zły stan techniczny. Obecnie obiekt czeka na remont, aby znów mógł przyjmować gości. 

Ł – Łabędzie 

Na każdym kroku w Kołobrzegu możemy natknąć się na architektoniczne ciekawostki i sztukę uliczną. Warto zwrócić uwagę na parę łabędzi przy molo, mozaikę na elewacji Sanatorium Mewa V, krasnoludki na elewacji Poczty Polskiej, Pomnik Zaślubin Polski z morzem, pomnik turystki przy Rynku Starym, dawny pręgierz w ścianie ratusza z wizerunkiem buntownika Jakuba Adebara, wielkie krzesła z instrumentami przy Centrum Kultury, czy w końcu na… (patrz kolejna literka).

O – Ornitologia 

Od 2019 r. w Kołobrzegu spotkać można w różnych miejscach niewielkie pomniki mew, na wzór wrocławskich krasnoludków. Mewy w mieście zyskały nazwę Marianów, i tak spacerując po uzdrowisku możemy spotkać Mariana plażowicza, Mariana rowerzystę, Mariana luzaka i wiele innych. Chodzenie i szukanie kolejnych mew może być ciekawym sposobem na zwiedzanie Kołobrzegu, zwłaszcza dla dzieci.   

B – Bagno Solne

Od wschodu Kołobrzeg graniczy z użytkiem ekologicznym Ekopark Wschodni. Na obszarze ponad 385 ha ochronie podlegają bagna solne, które są ostoją chronionych gatunków ptaków. Występuje tu także wiele cenionych roślin, którym nie przeszkadza spore stężenie soli w wodach gruntowych. Warto dodać, że sól w bagnie nie pochodzi z morza, lecz licznie występujących podziemnych soczewek wodnych. Między plażą, a Ekoparkiem znajduje się ścieżka spacerowo-rowerowa z wieloma punktami widokowymi. 

R – Reduta

Pierwsze zabudowania twierdzy powstały w XVII w. na bazie istniejących średniowiecznych obwarowań miejskich. Następnie szwedzi, którzy zdobyli miasto w 1630 r. kontynuowali rozbudowę twierdzy stawiając nowe wały i bastiony ziemne. Największa rozbudowa twierdzy nastąpiła za czasów panowania księcia Fryderyka Wilhelma I, który postanowił bronić jedynego portu morskiego w Brandenburgii. Do XVIII w. powstał szereg obiektów obronnych, rozebrano wtedy też dawne mury miejskie i zbudowano system wodny, który pozwalał zalać łąki i pola wodami rzeki Parsęty. W XIX w. kiedy postawiono na rozwój uzdrowiska większość zabudowań obronnych i wałów rozebrano, pozostałe elementy przystosowano do funkcji uzdrowiskowych i turystycznych. Pozostałości twierdzy przydały się wojskom niemieckim podczas obrony Kołobrzegu w czasie II wojny światowej. Dziś fragmenty twierdzy możemy podziwiać przy Latarni Morskiej, w porcie jachtowym (Reduta Morast i Reduta Solna), w parku Dąbrowskiego (Luneta Lębork), przy ul. Fredry (Kamienny Szaniec i Fort Wilczy).

Z – Złoto Kołobrzeskie

Zanim Kołobrzeg stał się miastem uzdrowiskowym, to można by rzec, że był miastem przemysłowym, gdyż przez setki lat głównym cechem miasta było warzelnictwo soli. W dolinie Parsęty znajdowały się liczne źródełka, które posiadają aż 6 procentową zawartość soli. Wodę tę wlewano do tzw. checz, pod którymi rozpalano ogien, woda wyparowywała, a na dnie wielkich mis zostawała sól. Warzelnictwo soli w Kołobrzegu uprawiane było od VII do XX w. Na Wyspie Solnej znajduje się dziś jedyne ogólnodostępne źródło tej wyjątkowej wody. Ponoć solanka ta idealnie nadaje się do kiszenia ogórków, tutejsze gospodynie stosują ją od lat. Obok źródła, na tyłach Karczmy Solnej można zobaczyć dawne zabytkowe szopy warzelnicze. Dziś wiele uzdrowisk prowadzi swoje zabiegi na bazie tutejszych solanek. 

E – Elegancja 

Jak przystało na uzdrowisko nadmorskie, w mieście nie mogło zabraknąć eleganckich lokali, kąpielisk i domów zdrojowych. Niegdyś w samym centrum uzdrowiska stał Zamek Plażowy (Strandschloss), był to okazały gmach z salą widowiskową na 1000 osób. Obecnie w tym miejscu stoi Sanatorium Bałtyk. W XIX w. w parku zdrojowym działała nawet tężnia licząca 2 km długości. Po dawnym przepychu uzdrowiska zachował się chociażby tzw. bindaż grabowy, czyli tunel roślinny znajdujący się w Parku Zdrojowym. Niestety do dziś zachowała się nieliczna liczba budynków uzdrowiskowych zabytkowych. Do tych przedwojennych zalicza się sanatorium Jantar, Mewa I, III i IV oraz secesyjna Willa Fortuna.
Historyczne zdjęcia Zamku Plażowego na stronie fotopolska.eu

G – Główna atrakcja miasta 

Niewątpliwym symbolem Kołobrzegu jest latarnia morska. Ta obecna powstała w 1945 r., zaraz po wyzwoleniu miasta. Wcześniejszą wysadziły w powietrze wojska niemieckie, gdyż stanowiła doskonały punkt odniesienia dla wrogiego ostrzału. W ogóle pierwszy sygnał świetlny działał już w 1666 r. i znajdował się na wieżyczce budynku portu morskiego. Obecna latarnia została zbudowana w centralnym miejscu dawnych zabudowań fortu, jej monumentalna architektura wkomponowana w ceglane zabudowania forteczne jest także pomnikiem-symbolem zwycięstwa Polski nad wojskami niemieckimi. Latarnia ma 26 m. wysokości i udostępniona jest do zwiedzania. Wchodząc po schodach możemy przyjrzeć się dawnym szkicom i zdjęciom poprzednich stojących przy ujściu Parsęty latarni morskich. 

The post Kołobrzeg – ABC… first appeared on bylegdzie.pl.

W – Wielka Wieś

Pierwsze wzmianki o tutejszej miejscowości odnoszą się do wsi o łacińskiej nazwie Vela Ves (Wielka Wieś). W XVII w. król Władysław II zbudował dwa forty Władysławów i Kazimierzów, obok tego pierwszego powstał port Władysławowo. Niestety nie zachowały się żadne pamiątki po tych budowlach.
Dopiero w 1938 powstaje port rybacki i na cześć króla Władysława IV znów nazwano go Władysławowem. Po II wojnie światowej, w 1952 r. Wielką Wieś, wieś Hallerowo i osadę przy porcie Rybackim połączono w jedną miejscowość Władysławowo. W 1963 r. uzyskała ona prawa miejskie, a 10 lat później herb. Powiększono ją także o Chłapowo, Jastrzębią Górę, Rozewie, Chałupy, Tupadły, Ostrowo i Karwię jako gmina miejska. W 2015 r. po zmianie z gminy miejskiej na gminę wiejsko-miejską, Władysławowo stało się samodzielnym miastem, a wspomniane wcześniej części stały się samodzielnymi wsiami. 

Ł – Łodzie, łódki, łódeczki

Port rybacki powstał w 1938 r. i nazwany został na pamiątkę króla Władysława IV Władysławowem. Ówcześnie jeden z największych portów na Bałtyku. Wybudowano wtedy falochron liczący 700 m., do dziś pełni rolę także deptaka z charakterystyczną zieloną wieżą sygnałową na końcu. W porcie znajdują się przede wszystkim kutry rybackie, ale także łodzie pasażerskie i towarowe, gdyż działa tu morskie przejście graniczne. Popularne są też łodzie turystyczne, które organizują morskie rejsy wędkarskie.

A – Aleja gwiazd sportu

Pierwsze gwiazdy zostały odsłonięte w 2000 r., upamiętniają wybitnych polskich i zagranicznych sportowców. W 2014 r. powstała też Korona Himalajów, czyli 14 kamiennych płyt z nazwiskami polskich himalaistów, którzy zdobyli poszczególne ośmiotysięczniki. 

D – Dawno, dawno temu

Na wspomnianym falochronie w porcie powstało 70 malunków przedstawiających sceny z historii Władysławowa. Ta galeria na świeżym powietrzu nosi nazwę „Historia w morzu rozpoczęta”. Można tu zobaczyć chociażby historie związane z gen. Hallerem, czy z sportową sekcją bokserską, która od lat przygotowuje pięściarzy na międzynarodowe zawody.

Y – Yes, Yes, Yes lub Yeeeeahhhhh!!!

Yes i Yeeeahh to krzyki, które wydają z siebie sportowcy po osiągnięciu dobrego wyniku, bądź zadowoleni kibice. A sportowcy od lat związani są z Władysławowem poprzez Centralny Ośrodek Sportowy. Swe początki zawdzięcza Feliksowi Stammie, który znalazł tu opuszczony barak, do którego przywiózł swoich podopiecznych pięściarzy, których w ciszy i spokoju trenował na Olimpiadę w Helsinkach 1952 r. Polskie sukcesy w boksie i Cetniewski barak szybko stały się słynne w całej Polsce. Władze postanowiły pod koniec lat 50 wybudować ośrodek z prawdziwego zdarzenia. Powstał budynek hotelowy i sala sportowa. Powstał OPO Ośrodek Przygotowań Olimpijskich, z którego nie tylko już bokserzy korzystali, ale np. słynna sekcja sztangistów. W 1988 r. powstała okazała hala sportowo-widowiskowa i do Cetniewa zaczęły zjeżdżać się także dyscypliny grupowe i lekkoatleci. 

S – Szlak Rybek

W mieście w różnych częściach miasta ukrytych jest 6 rybek, każda ma swoje imię i określone cechy. Wszystkie je można znaleźć dzięki przygotowanej przez władze grze miejskiej. Zdradzę tylko, że np. przy dworcu kolejowym znajduje się rybka Grażyny i Janusza, którzy przyjechali właśnie na wakacje.

Ł – Łąki słone

Nad Zatoką Pucką znajduje się rezerwat Słone Łąki o pow. 27,8 ha. Utworzony został w 1999 r., mimo, że już 1928 r. powstały pierwsze postulaty o jego utworzenie. Zalewowe łąki posiadają spore zasolenie wód gruntowych, przez co rosną tu rośliny słonolubne. Do najcenniejszych zalicza się jarnik solniskowy, który na Pomorzu Gdańskim występuje tylko tu. Dodatkowo objętą ścisłą ochroną jest centuria nadbrzeżna, ostrzew spłaszczony, ostrzew rudy i babka nadmorska. Przy rezerwacie znajduje się kładka widokowa i tablice edukacyjne.

A – Architektura kościoła

W latach 30. XX w., w osadzie Hallerówka, powstała niewielka neogotycka kaplica z czerwonej cegły pw. św. Wojciecha. W latach 60. XX wieku rozpoczęto budowę, a raczej rozbudowę kościoła. Dawna kaplica stała się prezbiterium nowego, halowego kościoła o ciekawej modernistycznej architekturze z charakterystycznymi witrażami. Kościół zyskał nowe wyzwanie Wniebowzięcia NMP. Ten wyjątkowy projekt już w 1987 r. został wpisany do rejestru zabytków, jako unikatowe połączenie neogotyckiej kaplicy z moderną.  

W – Wieża widokowa

Największym i najwyższym symbolem miasta jest wieża widokowa, znajdująca się w kompleksie budynku Domu Rybaka. Obiekt, o charakterystycznej socrealistycznej architekturze, powstał w latach 50. XX w. jako hotel dla rybaków. Na szczycie 50 metrowej wieży znajduje się taras widokowy. Na 7 piętro wjeżdża się windą, więc zostaje do pokonania tylko jedno piętro po schodach. W pozostałych częściach obiektu mieści się siedziba Urzędu Miasta, prywatna kolekcja motyli i punkt informacji turystycznej.

O – Ocean park

Ocean Park to popularny park rozrywki otwarty w 2012 roku, w którym prezentowane są stworzenia morskie naturalnych rozmiarów. Symbolem miejsca jest wielki Płetwal Błękitny, największe zwierze żyjące na ziemi. W parku znajduje się też akwarium morskie z żywymi okazami, w tym z rekinami. Ocean Park znajduje się w dawnym wyrobisku żwirowym, tak samo jak boisko piłkarskie po drugiej stronie ulicy Żwirowej.
*Wyjątkowo fotografia z lata, gdyż park nie działa w okresie zimowym.

W – Wystawa o Hallerze (Hallerówka)

Po odzyskaniu niepodległości, 11 lutego 1920 r. Józef Haller przybył do Wielkiej Wsi, gdzie razem z rybakami dokonał ponownych zaślubin z morzem (dzień wcześniej uroczyste zaślubiny odbyły się w Pucku) oraz wypłynął łodzią „Gwiazda Morza” w pierwszy rejs pod polską banderą. Z tej okazji jeden z jego oficerów zakupił pod Wielką Wsią 20 ha ziemi i nazwał je Hallerówką. Sam generał zbudował tu drewniany dom letniskowy, do którego zapraszał gości. Osada szybko stała się atrakcją i zaczęła się rozwijać w okazały kurort letniskowy z parkiem i kaplicą św. Wojciecha. W 1990 r. w drewnianej willi utworzono izbę pamięci gen. Hallera. 

O – Opowieści kaszubskie

Park miejski założony został w 1929 r. Po latach nadano mu imię Hieronima Derdowskiego, kaszubskiego poety, który zasłynął powiedzeniem „Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polski”. Kilka lat temu park przeszedł wielką renowację, podczas której utworzono ścieżkę legend i opowieści kaszubskich. Spotkamy tu okazałe drewniane rzeźby przedstawiające bohaterów tychże historii. Drugą ciekawą ścieżką w parku jest ta edukacyjna o prądach morskich, zimne prądy reprezentuje roślinność o chłodnych barwach zieleni, ciepłe prądy natomiast rośliny o liściach i kwiatach barwy ciepłej. 

Zapraszam także do zapoznania się z atrakcjami Łeby, czy Dziwnowa i Dziwnówka

The post Władysławowo – ABC… first appeared on bylegdzie.pl.

Lesista Wielka i jej szczeliny wiatrowe 

• Lesista Wielka, jeden z wyższych szczytów Gór Kamiennych, posiada specyficzną budowę geologiczną, która sprzyja powstawaniu spękań i osuwisk. Dzięki temu ne jej zboczu powstały szczeliny. Różnica temperatur między wnętrzem szczeliny a otwartą przestrzenią powoduje ruchy powietrza, które natomiast tworzą charakterystyczne dudnienie. W dni zimne takie szczeliny robią wydech, a w gorące dni wdech. Szczeliny te znane już były w XV w., ale sławę zyskały w XIX i na początku XX w. Organizowane były nawet specjalne wędrówki turystyczne do szczelin. Po 1945 r. szczeliny zostały zapomniane, a szczeliny zarosły. Od pewnego czasu prowadzone są działania, które mają na celu oczyszczenie szczelin i stworzeniu bezpiecznej infrastruktury do ich podziwiania. 

Boguszów-Gorce i jego pierwszeństwa

• Obecne miasto powstało w 1973 r. z połączenia miasta Boguszów, miasta Gorce, osiedla przemysłowego Kuźnica Świdnicka i wsi Stary Lesieniec.
• Boguszów, najstarsza część miasta, swój rozwój zawdzięcza wydobyciu złóż srebra i ołowiu już od XIV w. W 1499 r. prawa uzyskał miejskie. Od XVIII w. po wyczerpaniu srebra i ołowiu, zaczęto wydobywać węgiel, co ciekawe jeden z szybów znajdował się na rynku głównym. 
• Boguszowsko-Gorcowskie pierwszeństwa:
  • W latach 20. XX w. powstało tu pierwsze na Dolnym Śląsku kasyno.
  • Przez miasto przechodziła pierwsza na Śląsku zelektryfikowana linia kolejowa na odcinku Szczawienko-Mezimesti.
  • W skali świata, powstał tu pierwszy piec koksowniczy z komorami regeneracyjnymi.
  • powstaje pierwsze na Dolnym Śląsku Koło Przyjaciół Biblioteki
  • powstała pierwsza na Dolnym Śląsku „Izba pamiątek regionalnych” w Starym Lesieńcu
  • powstał pierwszy na Dolnym Śląsku wiejski „Dom Książki” i Klub-Czytelnia „Ruch”
• Rynek i zabytkowy barokowy ratusz wiodą pierwszeństwo w byciu najwyżej położonym rynkiem i ratuszem w Polsce. Oba leżą na wysokości 592 m n.p.m.

Chełmiec i źle zmierzona wysokość

• Druga co do wysokości góra Gór Wałbrzyskich. Niegdyś podawano, że wysokość góry to 864 m n.p.m., gdyż punkt triangulacyjny z niewiadomych przyczyn umieszczono na szczycie wieży widokowej. Wtedy to też, góra została wpisana na listę Korony Gór Polski. Po prawidłowych pomiarach wychodzi, że o 3 metry wyższa jest góra Borowa. 
• Chełmiec posiada charakterystyczny kształt kopuły. Przy dobrej pogodzie widoczny jest z oddalonego o 70 km Wrocławia. 
• Administracyjnie cała góra położona jest w mieście Szczawno-Zdrój. 
• W XIX w. zbudowano wieżę widokową stylizowaną na kamienną ruinę. Dziś zarządzana jest przez Amatorski Klub Radiokomunikacyjny.
• Po wojnie istniała tutaj drewniana wieża radiowa, której celem było zagłuszanie fal Radia Wolna Europa. Obecnie stoją współczesne wieże radiowo-telewizyjne. 
• Krzyż Milenijny, odsłonięty w 2000 r., jest najbardziej charakterystycznym obiektem na szczycie, mierzy sobie 45 metrów wysokości, jest też ostatnim punktem Drogi Krzyżowej Trudu Górniczego.  
• W 2004 r. zorganizowano tu mistrzostwa Europy w kolarstwie górskim w kategorii downhill.

Borowa, najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich

• najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich mierzy 853 m n.p.m. Znajduje się w tzw. paśmie Gór Czarnych i właśnie dawniej nosił nazwę Czarna Góra, nazwa pasm pochodzi od barwy skał powulkanicznych. 
• Góra nie jest zaliczana do Korony Gór Polski, mimo, że jest najwyższa. 
• Na szczycie znajduje się współczesna 16 metrowa wieża widokowa, z której roztacza się widok na okoliczne Góry i Wałbrzych. 
• Przez szczyt przebiega granica między dwoma miastami Wałbrzychem i Jedliną-Zdrój.

Waligóra z pięknym schroniskiem

• najwyższy szczyt Gór Kamiennych mierzy 933 m n.p.m. i znajduje się w tzw. Górach Suchych. 
• U podnóża znajduje się Przełęcz Trzech Dolin ze schroniskiem Andrzejówka. 
• W 1936 r. gościem schroniska była królowa Holenderska Wilhelmina.
• Schronisko znajduje się w ścisłej czołówce, ulubionych schronisk polskich turystów. 

Sokołowsko z wielkim Grunwaldem

• nazwa dawnego uzdrowiska pochodzi od nazwiska Alfreda Sokołowskiego, który na przełomie XIX i XX w. współtworzył tu uzdrowisko z inowacyjnym klimatycznym leczeniem chorób płuc. Na przykładzie Sokołowsko powstało Szwajcarskie Davos.
• We wsi znajduje się monumentalne Sanatorium Grunwald. Było to dawne sanatorium dr Brehmera, założyciela uzdrowiska. Zbudowane 1853 r. wzbudzał wielkie zainteresowanie. Charakterystyczna architektura, spowodowała, że mieszkańcy zaczęli nazywać budynek zameczkiem. Po wojnie nazwane Grunwald, niestety spłonęło w 2005 r.  
• We wsi za młodu mieszkał Krzysztof Kieślowski. Wspominając tę postać od lat organizowany jest festiwal filmowy. Powstała też fundacja Sztuki Współczesnej In Situ, która rozpoczęła remont dawnego sanatorium Grunwald, w którym ma zamiar umieścić Międzynarodowe Laboratorium Kultury wraz z Archiwum twórczości Krzysztofa Kieślowskiego.
• Sokołowsko stara się odzyskać status uzdrowiska. 
• W Parku Zdrojowym znajduje się zabytkowa cerkiew pw. św. Michała Archanioła z 1901 r., która zbudowana została dla kuracjuszy ze wschodu. Po wojnie została zapomniana, pełniła nawet rolę prywatnego domu. Kościół prawosławny dowiedział się o niej przypadkiem z gazet w 1989 r., dzięki im staraniom cerkiew wróciła do kościoła i przywrócono jej religijne funkcje. 

Zamek Radosno o krótkiej historii

• Zamek został zbudowany w XIII w. w celu ochrony tutejszego szlaku handlowego. W 1497 r. został zdobyty przez wojska króla Władysława Jagiellończyka i na jego rozkaz został od razu zniszczony. Od tamtej pory stoi w ruinie. Zachowała się tylko najstarsza część, cylindryczna wieża obronna, zbudowana z okolicznych melafirów. 

Zamek Rogowiec zbudowany bardzo wysoko

• Zamek zbudowano w XIII w. i po dwustu latach, tak jak Zamek Radosno, został zdobyty i od razu zniszczony. Do dziś zachowały się tylko zarys murów. 
• Jest to najwyżej położony Zamek w Polsce, gdyż leży na wysokości 870 m n.p.m. 

Dzikowiec na sportowo

• Dzikowiec to charakterystyczne wzniesienie w górach kamiennych, o wulkanicznym pochodzeniu. Panuje tu specyficzny klimat, który charakteryzuje się występowaniem tzw. mrozowiska. Zimne powietrze nie ma gdzie spłynąć, tworząc obszary o sporo niższej temperaturze niż otaczające go okolica.
• Na szczycie znajduje się wieża widokowa, jest także kolejka linowa, stok narciarski i liczne trasy downhillowe, przy sprzyjającej pogodzie odbywają się także loty paralotniarskie.

Rybnica Leśna z pięknym kościołem

• W Centrum Rybnicy znajduje się zabytkowy kościół pw. św. Jadwigi Śląskiej. Drewniana świątynia pochodzi z przełomu XVI i XVII w. i posiada renesansowe wyposażenie. 

Gomólnik Mały ze statkiem UFO

• Gomólnik Mały mierzy 809 m n.p.m. i zbudowany jest z charakterystycznego dla okolicy melafiru. Na szczycie, na wychodniach skałach, umieszczono ciekawy taras widokowy, w kształcie spodka kosmicznego. 

The post Góry Wałbrzyskie i Kamienne – gdzie pójść? first appeared on bylegdzie.pl.

Toskania, jak wiele innych regionów Włoch, jest bogata w wulkany. Ostatnia erupcja w tym regionie miała miejsce w 1282 r. z wulkanu Larderello. Nad doliną d’Orcia góruje szczyt Amiata, to też dawny wulkan, ale jego ostatnia erupcja miała miejsce ok. 10 000 lat temu. Te dawne erupcje pozostawiły po sobie wiele formacji skalnych, w tym pokłady tufów, czyli fragmentów lawy zlepionej z piaskiem i żwirem. Tuf jest łatwą w obróbce skałą, stąd wiele miasteczek budowanych było na tufie i z tufu. W Toskanii takimi osadami jest chociażby Radicofani, Sovana czy Pitigliano, zwane z resztą miastem na tufie (la Citta del Tufo) 

O – Opiekun

Cyprysy to nieodłączny element i wręcz symbol toskańskiego krajobrazu. Od setek lat sadzone przy drogach i domostwach. O każdej porze roku stoją dumnie, stąd zwane są często opiekunami bądź strażnikami Toskanii. I coś w tym jest, gdyż system korzeniowy cyprysów jest bardzo rozległy, dzięki czemu utwardza podłoże i nie dopuszcza do osuwania się ziemi. 

S – Syndrom Stendhala 

Od setek lat Florencja zapraszała do siebie wybitnych artystów, którzy pozostawili po sobie światowy dorobek sztuki. Wysokie rody, w tym Medyceusze, zapoczątkowali wspaniałą kolekcję na najwyższym poziomie. Dzięki temu na 15 najczęściej odwiedzanych muzeów we Włoszech, 10 znajduje się we Florencji. Występuje tu najwięcej dzieł sztuki na kilometr kwadratowy, co jest rekordem światowym.
Oglądając te wspaniałe kolekcje i samą architekturę miasta możemy dostać drgawek, zawrotów głowy, przyspieszonego bicia serca, czy nawet halucynacje i omdlenia. Po raz pierwszy taką reakcję na mnogość cennej sztuki opisał w 1817 r. Stendhal. 150 lat później, współczesna medycyna zdiagnozowała i opisała tę przypadłość i nazwała ją Syndromem Stendhala. 

W 1996 roku, właśnie we Florencji, nakręcono horror pt. Syndrom Stednhala. 

K – Kąpiele termalne

Dawne wulkany (opisane pod literą T) dają o sobie znać do dziś w postaci, płytko występujących wód geotermalnych i ich źródeł na powierzchni. To właśnie w Toskanii, w 1934 r. powstała pierwsza elektrownia geotermalna na świecie. 

Wiele z tych źródeł wypływa na powierzchnię. Woda posiada około 37-40 st. C, czasami nawet około 50 st. C. Bogata jest w wapń, dzięki czemu przy jej wypływie tworzą się charakterystyczne białe formacje skalne, zwane trawertynem. Woda też posiada nieprzyjemny zapach, z powodu występowania siarki. 

W Toskanii jest pięć ogólnodostępnych źródeł termalnych, w których można zażywać lecznicze kąpiele. Oczywiście można się też wybrać do specjalistycznych hoteli SPA. 

A – Antyczne pamiątki

Co tu dużo pisać Włochy, w tym i region Toskanii, to jedna z kolebek cywilizacji. Do dziś w wielu miejscach widoczne są pozostałości po Etruskach, czy Imperium Rzymskim. Ciekawą pamiątką po antycznych czasach jest Droga umarłych i cmentarz etruski w miejscowości Pitigliano. Sam układ urbanistyczny starego miasta we Florencji pochodzi z okresu, kiedy stacjonował tu garnizon rzymski. Ciekawym miejscem jest także Volterra, gdzie stoją ruiny amfiteatru. 

N – Nektar bogów

Myśląc wino, często przychodzą nam na myśl Włochy, zwłaszcza region Toskanii, który posiada znakomite warunki do uprawy winogron. Jeżdżąc po Toskanii co krok mijamy setki większych i mniejszych winnic. Każde miasteczko chwali się swoim wyśmienitym winem: Vino Nobile di Montepulciano, Vino Brunello z Montalcino, Vino bianco di Pitigliano, Vino di Chianti, Vino via Santo di Siena, czy Vernaccia di San Gimignano. 

I – Idea

Florencją przez setki lat władał ród Medyceuszy, we krwi mieli miłość do sztuki, dzięki czemu do miasta i regionu sprowadzali wielu artystów i uczonych. Za czasów Lorenzo Wspaniałego w mieście wykiełkowała nowa idea, uciekająca od myśli średniowiecznej. Narodził się wtedy renesans, a Florencja uważana jest właśnie za jego kolebkę. Toskania bogata jest w zabytki z okresu renesansu, chociażby Pienza, gdzie powstał pierwszy renesansowy układ urbanistyczny.

A – Atelier

Toskania przyciąga turystów nie tylko pięknymi miastami, ale także wspaniałymi krajobrazami, które zachwycają o każdej porze roku. Nie bez przyczyny dolina d’Orcia wpisana została na listę UNESCO. Nie tylko turyści pokochali to miejsce, ale także artyści i filmowcy. Skały Balze, pod Florencją, zachwycały samego Leonarda Da Vinci i historycy sztuki uważają, że to je właśnie widać w tle jego obrazów, w tym Mona Lizy. Toskania od lat jest także tłem dla wielu filmów, najsłynniejszym jest chyba Gladiator i słynna scena bohatera idącego przez zboże (Pienza), czy Sagę Zmierzch (Montepulciano). Kręcono tu także Romea i Julię, Angielskiego Pacjenta, Włoskie Wakacje, czy Jamesa Bonda.

Zapraszam do zapoznania się 12 miejscami, które warto odwiedzić w Toskanii:
Toskania – co zobaczyć?

The post Toskania – ABC… first appeared on bylegdzie.pl.

1. Florencja

• Miasto założone przez Juliusza Cesara, jako Fluentia (między dwoma rzekami). Dogodne położenie na szlaku szybko wzbogaciło miasto i zaczęto nazywać je Florentia, czyli miastem dobrobytu. Do dziś w siatce ulic można dojrzeć układ rzymskiego garnizonu.
• Od setek lat miastem władał ród Medyceuszy, którzy doprowadzili do bogactwa miasta. Niegdyś najbogatsze miasto świata. Lorenzo Wspaniały sprowadził do miasta licznych artystów i uczonych, którzy wychodząc poza ramy średniowiecznego myślenia rozpoczęli nową epokę zwaną renesansem. Florencja zwana jest kolebką renesansu.
• Trzech papieży pochodziło z rodu Medyceuszy.
• Podczas jednoczenia Włoch w XIX w. Florencja była stolicą przez 6 lat.
• Dialekt florencki stał się kolebką dzisiejszego j. włoskiego.
• W 1966 roku przez miasto przeszła wielka powódź, zalała też słynny most Ponte Vecchio (Stary Most, najstarszy w mieście, zwany też mostem złotników), przez co wiele biżuterii z tutejszych kramów trafiło do rzeki, możliwe, że do dziś jakieś złoto zalega na dnie rzeki Arno.
• Miasto co roku zarabia na turystach 2,5 mld € (⅓ dochodów miasta), od kwietnia do października w mieście jest więcej turystów niż mieszkańców, a mieszka tu ok. 330 tysięcy osób.
• Na 15 najczęściej odwiedzanych muzeów we Włoszech, 10 znajduje się we Florencji, występuje tu najwięcej dzieł sztuki na kilometr kwadratowy, co jest rekordem światowym.
• Syndrom Stendhala – objawia się on kołataniem serca, omdleniami, zawrotami głowy, halucynacjami. Spowodowane one są przytłoczeniem otaczającej cię sztuki. Stendhal opisał swoje przeżycia w 1817 r., ale dopiero w latach 70. XX w. zdiagnozowano i opisano tę przypadłość. W 1996 r. nakręcono we Florencji horror pt. Syndrom Stendhala.
• Kopuła katedry jest największą ceglaną kopułą na świecie.
• Fontanna dzika przy historycznej hali targowej, pieszczotliwie nazywana jest prosiaczkiem. Włożenie monety do jego pyszczka spełnia marzenie, a potarcie go od góry sprawia, że do Florencji się niedługo wróci.
• Pod domem Dante Alighieri, na jednej z kamiennych płyt jest wyrzeźbiona twarz pisarza.

2. Formacje Skalne Balze

• Miliony lat temu na tym terenie znajdowało się wielkie jezioro, na dnie którego osadzał się piach i muł. Po wypiętrzeniu się półwyspu Apenińskiego (Włoskiego „buta”) zaczęły działać procesy erozyjne, które uformowały dzisiejsze wychodnie skał osadowych.
• Już sam Leonardo da Vinci opisał zachodzący tu proces geomorfologiczny. Sam był zachwycony tym miejscem i wielu historyków sztuki uważa, że to właśnie te skały widać na wielu jego obrazach, w tym w tle Mona Lisy.
• Słowo Balze oznacza falbanki i przyznać trzeba, że taki kształt przypominają tutejsze formacje.

3. Montepulciano

• Palazzo Bucelli – u dołu elewacji tego pałacu można dojrzeć etruskie płaskorzeźby pochodzące z urn i płyt nagrobnych.
• Bravio delle botti – jest to nazwa święta miasta, które odbywa się w każdą ostatnią niedzielę sierpnia Główną atrakcją są wyścigi w toczeniu beczek z winem (ok. 80 kg). Niedaleko Porta al Prato widnieją linie startowe. Wyścig kończy się na głównym placu Piazza Grande, do pokonania jest dystans 1800 metrów, który wiedzie wąskimi drogami pod górę.
• W miejscowości tej kręcono film Sagę Zmierzch. W książce i w filmie występuje miasto Volterra,, którego władze nie zgodziły się na nakręcenie filmu, co było oczywiście strzałem w kolano. Dziś Montepulciano przyciąga tysiące wielbicieli tej sagi.
• Region słynie z wina Nobile di Montepulciano, jest to czerwone wino z aromatem fiołków – zostało „nobilitowane” w 1549 roku, gdy sommelier papieża Pawła III ogłosił je „najdoskonalszym winem, winem dla arystokracji”.
• W mieście znajduje się wiele piwnic winnych, po których organizowane są wycieczki z degustacją.

4. Pienza

• W Pienzie (wtedy o nazwie Corsignano) urodził się papież Pius II. Nie zapominając o swoim rodzinnym mieście, postanowił je przebudować i udoskonalić. Wszystko to w duchu nowej epoki renesansu. Niestety Pius II siedział na tronie piotrowym tylko 6 lat i nie do końca udało się przekształcić miasto. Zakłada się dziś, że jest to pierwsze miasto o renesansowym założeniu urbanistycznym, dzięki czemu zostało wpisane na listę UNESCO.
• Mimo renesansowej rozbudowy, papież Pius II zakazał przebudowy tutejszego kościoła, dzięki czemu zachował on swój oryginalny XV wieczny wygląd. Świątynia zbudowana jest na skale, która się osuwa. Wewnątrz kościoła widać liczne pęknięcia, sama absyda znajduje się niżej niż nawa główna. Oczywiście dziś przeciwdziała się dalszemu osuwaniu i dokładnie je monitoruje.
• W południowej części Pienzy znajdują się urokliwe uliczki: Miłości, Szczęścia i Pocałunku.
• Dogodne położenie na skale, powoduje, że słońce zalewa każdą część miasteczka, stąd zwane jest miastem światła.
• Obok katedry znajduje się pałac zbudowany dla Piusa II, wewnątrz jego muzeum.
• Pod murami miejskimi znajduje się kościółek z IX w., w którym ochrzczono Piusa II, wtedy Eneasza Sylwiusza Piccolomini.
• Miasto słynie z produkcji sera: pecorino di Pienza. Z czego ser nie pochodzi stąd. 50-60 lat temu dolina nie była atrakcją turystyczną i ludzie uciekali stąd. Rząd zaczął sprzedawać rolnikom tanio działki, dzięki czemu zaczęli ponownie się tu osiedlać sprowadzając ze sobą owce, a razem z nimi produkcję sera.

5. Droga Gladiatora

• Pienza przyciąga wielu turystów filmem Gladiator, który był kręcony na jego przedmieściach.
• Zejście do punktu widokowego jest strome, ile się zejdzie tyle trzeba potem wejść, lepiej założyć wygodne obuwie.
• Ponieważ miejsce jest ciągle rozdeptywane przez turystów, zaniechano sadzenia tu zboża, więc ciężko odtworzyć dziś scenę z filmu.
• W okolicy kręcono także „Romeo i Julia”, „Angielski Pacjent”, czy „Włoskie Wakacje”.

6. Forteca Radicofani

• Forteca zbudowana została w XII w., na miejscu dawnego zamku, na wulkanicznej skale bazaltowej.
• Posiada charakterystyczną wieżę, która widoczna jest z daleka i dla fanów Tolkiena przypomina tę z Władcy Pierścienia.
• Na wieży znajduje się taras widokowy, z którego roztacza się wspaniały widok na okolicę, w tym na wygasły wulkan Monte Amiata.
• U podnóża fortecy znajduje się miasteczko Radicofani, które zbudowane jest z chropowatych ciemnych skał bazaltowych, co daje mu wyjątkowego uroku.
• Z miastem i fortecą związana jest postać Ghino di Tacco, słynnego toskańskiego rozbójnika, zdobywcy twierdzy w XIV w. Zwany jest też toskańskim Robin Hoodem.

7. Bagni San Filippo

• Region ten leży u podnóża wygasłego wulkanu Amiata, dzięki czemu pod ziemią zachodzą do dziś procesy termalne. Wiele gorących źródeł trafia na powierzchnię.
• To właśnie w Toskanii, w 1934 r. powstała pierwsza elektrownia geotermalna na świecie.
• W Toskanii jest pięć ogólnodostępnych źródeł termalnych, w tym właśnie Bagni San Filipo.
• Już Etruskowie wiedzieli, że te wody mają właściwości lecznicze.
• Służą w łagodzeniu objawów układu oddechowego, układu nerwowego, schorzeń stawów i problemów skórnych.
• Woda bogata jest w wapń i siarczany, stąd wydobywa się tu charakterystyczny zapach oraz tworzą się charakterystyczne białe formacje skalne, zwane trawertynami.
• Najgorętsze źródło ma tutaj 52 st. C, ale zostało ogrodzone siatką, w niższych partiach woda ma 37-40 st. C.
• Kręcono tu film „Cuda” z Monicą Bellucci.
• Po kąpieli na ciele pozostaje biały osad, a brakuje tutaj infrastruktury w postaci prysznicy.

8. Pitigliano

• Miasto zbudowane zostało przez Etrusków na tufie wulkanicznym. Z tej skały zbudowana jest też większość budynków w mieście. Tuf nie należy do stabilnych skał, przez co miastu grozi katastrofa budowlana. Wielu mieszkańców wyprowadziło się, a ich mieszkania stoją puste.
• Przez wieki miasteczko zamieszkiwane było przez sporą społeczność żydowską i dziś często nazywane jest Małym Jeruzalem.
• W XVI wieku powstała okazała cytadela oraz akwedukt, który doprowadza wodę na główny plac miasta.
• Warto wejść do katedry z XIII w. oraz zwrócić uwagę na Palazzo Orsini, w którym znajduje się lokalne muzeum.
• W północnej części głównego placu stoi pomnik chłopa z osłem jako symbol trudu pracy, który został wniesiony przez mieszkańców dla rozwoju miasta.
• Region słynie z produkcji wina Bianco di Pitigliano.
• Na zachodzie, u podnóża miasta ciekawe etruskie drogi prowadzące na cmentarz, stąd jej nazwa „droga umarłych”. Droga wykuta została w tufie, przy cmentarzu można znaleźć wnęki (groby) z VII i VI w. p.n.e.

9. Terme di Saturnia

• To tu Etruskowie zbudowali pierwszą osadę o nazwie Aurinia, następnie Rzymianie zmienili ją na Saturnia i zbudowali pierwsze budynki do wykorzystywania wód w celach zdrowotnych.
• W średniowieczu powiązano wody termalne z działaniem diabła, sam Dante w Boskiej Komedii opisał właśnie to miejsce w jednej z pieśni piekielnych.
• Woda ma zazwyczaj 37,5 st. C
• Wody służą w łagodzeniu objawów układu oddechowego, układu nerwowego, schorzeń stawów i problemów skórnych.
• Woda bogata jest w wapń i siarczany, stąd wydobywa się tu charakterystyczny zapach oraz tworzą się charakterystyczne białe formacje skalne, zwane trawertynami.
• Obok źródeł znajduje się restauracja i sanitariaty z prysznicami, dzięki czemu można się obmyć z osadu, który pozostaje na ciele.

10. Talamone

• Talamone to małe portowe miasteczko, zbudowane na skale.
• W najwyższym punkcie miasteczka znajduje się Rocca, twierdza z XIII w., rozbudowana w XV w.
• W mieście liczne restauracje, oczywiście z doskonałymi rybami i owocami morza.
• W Talamone kręcono film o Jamsie Bondzie „Quantum of solace”.
• Na cmentarzu przepiękne mauzoleum dawnego właściciela miasta.
• Z miastem związana jest postać Giuseppe Garibaldiego, bohatera narodowego, który zjednoczył Włochy.

11. Park Natury Maremma

• Wybrzeże Maremma to jedno z najdzikszych wybrzeży całych Włoch.
• Jest to pierwszy obszar w Toskanii, który został objęty ochroną przyrody.
• Obszar jest mało zagospodarowany turystycznie, możliwe, że przez złą sławę, którą rozpoczął już Dante pisząc, że to „gorzki i smutny region”.
• W parku spotkać można wolno biegające konie, krowy, jelenie oraz dziki, które są symbolem parku.
• Wieczorową porą można spotkać także jeżozwierza. Włochy to jedyny kraj w Europie, gdzie te zwierzęta żyją na wolności.
• W parku poprowadzone są szlaki piesze i rowerowe.
• Na wielu wzgórzach zachowały się średniowieczne wieże obronne.

12. Siena

• Legendarne miasto założone przez Seniusa, bratanka Romulusa założyciela Rzymu, stąd na wielu placach pomnik wilczycy karmiącej Romulusa.
• Siena przez setki lat walczyła o miano stolicy Toskanii z Florencją.
• 2 lipca i 16 sierpnia na głównym placu Del Campo odbywają się wyścigi konne Palio.
• Plac del Campo jest pochylony, aby woda spływała w jedno miejsce do kanału. Plac wyłożony jest cegłą i podzielony jest jasnymi pasami na 9 części, na cześć Rady Dziewięciu, którzy rządzili miastem i zdecydowali o budowie placu.
• Obok ratusza wieża di Mangia, na cześć strażnika który przejadał od razu swoją pensję. Wieża ma 102 m wysokości, żeby przebić wysokością dzwonnicę katedralną. Siena popierała cesarstwo, a nie papiestwo, dlatego też przegrała z Florencją.
• Katedra to cudowny przykład gotyku, wymyślono rozbudowę katedry, by stworzyć największy kościół ówcześnie na świecie, ale budowę niestety przerwano. Do dziś zachowały się fragmenty rozbudowy, obecny kościół miał być transeptem.
• Wnętrze katedry robi piorunujące wrażenie, uwagę zwracają mozaiki na posadzce oraz wnętrze biblioteki. Przy zachodnim (bocznym) wejściu do katedry, na elewacji widnieje Magiczny Kwadrat, pięć słów które tworzą palindrom w dwóch płaszczyznach.
• Palazzo Salimbeni to siedziba banku, który działa nieprzerwanie od średniowiecza, jeden z najdłużej działających banków na świecie. Przed budynkiem pomnik pierwszego włoskiego ekonomisty.
• Bazylika św. Katarzyny, wewnątrz jest zabalsamowana głowa świętej.
• Warto spróbować słodkiego wina Via Santo i migdałowego ciasteczka riccirelli.

Broszura o Toskanii

Jeżeli jesteś zainspirowany wyjazdem do Toskanii, to mam przygotowaną broszurę z 20 miejscami z dodatkowo podanymi informacjami o parkowaniu i ich współrzędnymi. Wystarczy postawić mi kawę za 25 zł i w opisie napisać „Broszura Toskania”, a wspomnianą broszurę wyślę w formacie pdf do Ciebie.

Przykładowe strony broszury:

The post Toskania – co zobaczyć? first appeared on bylegdzie.pl.