Dojazd

Wąwóz Avakas znajduje się niedaleko miasta Peja, około 22 km na północny-zachód od Pafos. Przy wejściu do wąwozu znajduje się parking z toaletą, tablicami informacyjnymi i miejscem odpoczynku. Często można też spotkać sklepik obwoźny z lodami i zimnymi napojami. Niestety dojazd do parkingu poprowadzony jest drogą szutrową o dość nierównej nawierzchni. Wielu kierowców odradza w komentarzach jazdę, ale ja jechałem Toyotą Yaris i dało radę. Zawsze można zostawić auto pod lokalną cerkwią, przy której kończy się droga asfaltowa i kolejne 1,5 km przejść pieszo.
Istnieje także inna możliwość dojazdu od strony północnej, od wsi Arodes i wejście do wąwozu od górnej jego części. Propozycja ta jednak polecana dla samochodów 4×4 albo o wysokim zawieszeniu.

Trasa

Większość osób wybiera opcję wejścia do wąwozu, przejścia jego najciekawszy fragment i powrót tą samą drogą. Taka trasa zajmuje około 3-4 km w obie strony (zależy, kiedy uznasz, że już jest po najciekawszym fragmencie ;). Wyznaczona trasa w wąwozie liczy jednak 3 km w jedną stronę, a na końcu się okazuje, że można po łagodnym wzniesieniu wyjść z wąwozu i wrócić na parking drogą szutrową. My tak zrobiliśmy i całość wyszła nam 9 km trasy.

Wąwóz Avakas

Wąwóz Avakas to naturalnie wyrzeźbiony wąwóz w jasnej skale. Swoją nazwę zawdzięcza potokowi Avgo, które w tłumaczeniu oznacza dosłownie jajko. Ponoć w wąwozie swój dom znalazło wiele gatunków ptaków, których jajka uważane była za doskonały przysmak. Okoliczni mieszkańcy eksplorowali tutejsze skały także w poszukiwaniu plastrów miodu, które zwisały z górnych partii wąwozu.
Wąwóz na początku jest dość szeroki i biegnie szeroką drogą, z czasem droga zmienia się w jedną ścieżkę, a na trasie zaczynają się kamienie. Po około 800 metrach dochodzimy do najwęższego miejsca podczas wędrówki. Szerokość między wysokimi ścianami sięga nawet tylko 2 metrów. W jednym miejscu jeżeli spojrzymy do góry zobaczymy wielką skałę, która utknęła w wąskiej szczelinie i mimo jej wielkiej masy wisi nad nami. Ten wąski fragment liczy około 500 metrów, potem wąwóz się rozszerza, jest też dużo więcej roślinności i skał, po których prowadzi szlak.
W wąwozie kryje się wiele kóz, które mają tu dużo chłodniej niż na otwartej przestrzeni, często stoją na środku szlaku, ale jak coś to wiedzą i same odbiegają, dając nam możliwość przejścia. Jest też sporo jaszczurek, a jak będziecie mieli szczęście to spotkacie też harduna, największą na wyspie jaszczurkę. Lepiej się nie zbliżać, bo mieszkańcy wieżą, że potrafi odgryźć nos i nie tylko drodzy mężczyźni.

Porady

• Weź dobre obuwie, może nie jest to długa wędrówka, ale jak po górach. W wąwozie jest dużo kamieni, także ruszających się i śliskich, nie trudno o skręcenie kostki.
• Trzeba nasłuchiwać tego co się dzieje dookoła, w takich miejscach potrafią spadać na głowę kamienie, zwłaszcza jak jesteśmy w nim w trakcie i po silnych wiatrach czy deszczach. Do tego po ścianach wąwozu biegają wspomniane kozy, które mogą strącić w dół kolejne kamienie.
• Sprawdzajcie prognozę pogody, jeżeli przewidziane są długotrwałe opady deszczu bądź zbliżają się burze to nie wchodźcie do wąwozu. Powodzie błyskawiczne w takich miejscach to standard.
• Po okresie deszczowym w wąwozie mogą być miejsca, których nie przejdzie się suchą stopą.
• Mimo, że w wąwozie jest chłodniej to nie zapominajcie o zabraniu sporej ilości wody.
• Parking i wejście do wąwozu są darmowe.

Jeżeli mój wpis okazał się być przydatny i chcielibyście docenić moją pracę to chętnie napiję się wirtualnej kawki z Wami 🙂

The post Wąwóz Avakas. Cypryjska atrakcja first appeared on bylegdzie.pl.

K – Katedra

Katedra Kołobrzeska to symbol Starego Miasta. Jej monumentalność świadczy o dawnym znaczeniu i bogactwie miasta. Warto dodać, że Kołobrzeg to jedna z najstarszych diecezji katolickich w Polsce, która powołana została w 1000 r. na Zjeździe Gnieźnieńskim. Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w XIV w., a ukończono dopiero po 200 latach. Niestabilne grunty powodowały często zapadanie się murów, co doprowadzało do licznych zmian projektowych. Stąd też zapadła decyzja o połączeniu dwóch wież, tworząc charakterystyczną monumentalną elewację. Wewnątrz do dziś można zauważyć, że prawe kolumny nawy głównej są odchylone od pionu o 60 cm. Katedra prawie doszczętnie została zniszczona w czasie II wojny światowej. Po odbudowie do lat 70. XX w. w nawie głównej znajdowała się ekspozycja Muzeum Oręża Polskiego.
Mimo potężnych zniszczeń wewnątrz zachował się szereg cennego wyposażenia. Najstarszym zabytkiem jest kandelabr z 1327 r. (jedyny w Polsce i jeden z pięciu gotyckich świeczników na świecie). Warto zwrócić uwagę też na: 4 gotyckie ołtarze (niegdyś było ich 22); stalle kanoników z XIV w. (najstarsze w Polsce); stalle radców miejskich; gotycką chrzcielnicę; żyrandole tzw. korony „Korona Schlieffenów” z 1523 r. i „Korona Holkenów” z 1420 r.
Pod ścianą znajdują się liczne płyty nagrobne, jedna z nich należy do Benedicta Adebara – niechcący zabił przyjaciela i mimo ułaskawienia sam poddał się karze śmierci. 

O – Oko, Morskie Oko

Na plaży, na wschód od mola można dojrzeć opuszczony budynek kąpieliska. Drewniana konstrukcja powstała w 1903 r. Było to pierwsze kąpielisko przeznaczone dla całych rodzin. Istniało tu 185 kabin i budynek restauracji. Po wojnie przebieralnie zostały przebudowane na pokoje gościnne, a całość zyskała nazwę Morskie Oko. W latach 90. XX w. rozebrano centralną część z restauracją ze względu na zły stan techniczny. Obecnie obiekt czeka na remont, aby znów mógł przyjmować gości. 

Ł – Łabędzie 

Na każdym kroku w Kołobrzegu możemy natknąć się na architektoniczne ciekawostki i sztukę uliczną. Warto zwrócić uwagę na parę łabędzi przy molo, mozaikę na elewacji Sanatorium Mewa V, krasnoludki na elewacji Poczty Polskiej, Pomnik Zaślubin Polski z morzem, pomnik turystki przy Rynku Starym, dawny pręgierz w ścianie ratusza z wizerunkiem buntownika Jakuba Adebara, wielkie krzesła z instrumentami przy Centrum Kultury, czy w końcu na… (patrz kolejna literka).

O – Ornitologia 

Od 2019 r. w Kołobrzegu spotkać można w różnych miejscach niewielkie pomniki mew, na wzór wrocławskich krasnoludków. Mewy w mieście zyskały nazwę Marianów, i tak spacerując po uzdrowisku możemy spotkać Mariana plażowicza, Mariana rowerzystę, Mariana luzaka i wiele innych. Chodzenie i szukanie kolejnych mew może być ciekawym sposobem na zwiedzanie Kołobrzegu, zwłaszcza dla dzieci.   

B – Bagno Solne

Od wschodu Kołobrzeg graniczy z użytkiem ekologicznym Ekopark Wschodni. Na obszarze ponad 385 ha ochronie podlegają bagna solne, które są ostoją chronionych gatunków ptaków. Występuje tu także wiele cenionych roślin, którym nie przeszkadza spore stężenie soli w wodach gruntowych. Warto dodać, że sól w bagnie nie pochodzi z morza, lecz licznie występujących podziemnych soczewek wodnych. Między plażą, a Ekoparkiem znajduje się ścieżka spacerowo-rowerowa z wieloma punktami widokowymi. 

R – Reduta

Pierwsze zabudowania twierdzy powstały w XVII w. na bazie istniejących średniowiecznych obwarowań miejskich. Następnie szwedzi, którzy zdobyli miasto w 1630 r. kontynuowali rozbudowę twierdzy stawiając nowe wały i bastiony ziemne. Największa rozbudowa twierdzy nastąpiła za czasów panowania księcia Fryderyka Wilhelma I, który postanowił bronić jedynego portu morskiego w Brandenburgii. Do XVIII w. powstał szereg obiektów obronnych, rozebrano wtedy też dawne mury miejskie i zbudowano system wodny, który pozwalał zalać łąki i pola wodami rzeki Parsęty. W XIX w. kiedy postawiono na rozwój uzdrowiska większość zabudowań obronnych i wałów rozebrano, pozostałe elementy przystosowano do funkcji uzdrowiskowych i turystycznych. Pozostałości twierdzy przydały się wojskom niemieckim podczas obrony Kołobrzegu w czasie II wojny światowej. Dziś fragmenty twierdzy możemy podziwiać przy Latarni Morskiej, w porcie jachtowym (Reduta Morast i Reduta Solna), w parku Dąbrowskiego (Luneta Lębork), przy ul. Fredry (Kamienny Szaniec i Fort Wilczy).

Z – Złoto Kołobrzeskie

Zanim Kołobrzeg stał się miastem uzdrowiskowym, to można by rzec, że był miastem przemysłowym, gdyż przez setki lat głównym cechem miasta było warzelnictwo soli. W dolinie Parsęty znajdowały się liczne źródełka, które posiadają aż 6 procentową zawartość soli. Wodę tę wlewano do tzw. checz, pod którymi rozpalano ogien, woda wyparowywała, a na dnie wielkich mis zostawała sól. Warzelnictwo soli w Kołobrzegu uprawiane było od VII do XX w. Na Wyspie Solnej znajduje się dziś jedyne ogólnodostępne źródło tej wyjątkowej wody. Ponoć solanka ta idealnie nadaje się do kiszenia ogórków, tutejsze gospodynie stosują ją od lat. Obok źródła, na tyłach Karczmy Solnej można zobaczyć dawne zabytkowe szopy warzelnicze. Dziś wiele uzdrowisk prowadzi swoje zabiegi na bazie tutejszych solanek. 

E – Elegancja 

Jak przystało na uzdrowisko nadmorskie, w mieście nie mogło zabraknąć eleganckich lokali, kąpielisk i domów zdrojowych. Niegdyś w samym centrum uzdrowiska stał Zamek Plażowy (Strandschloss), był to okazały gmach z salą widowiskową na 1000 osób. Obecnie w tym miejscu stoi Sanatorium Bałtyk. W XIX w. w parku zdrojowym działała nawet tężnia licząca 2 km długości. Po dawnym przepychu uzdrowiska zachował się chociażby tzw. bindaż grabowy, czyli tunel roślinny znajdujący się w Parku Zdrojowym. Niestety do dziś zachowała się nieliczna liczba budynków uzdrowiskowych zabytkowych. Do tych przedwojennych zalicza się sanatorium Jantar, Mewa I, III i IV oraz secesyjna Willa Fortuna.
Historyczne zdjęcia Zamku Plażowego na stronie fotopolska.eu

G – Główna atrakcja miasta 

Niewątpliwym symbolem Kołobrzegu jest latarnia morska. Ta obecna powstała w 1945 r., zaraz po wyzwoleniu miasta. Wcześniejszą wysadziły w powietrze wojska niemieckie, gdyż stanowiła doskonały punkt odniesienia dla wrogiego ostrzału. W ogóle pierwszy sygnał świetlny działał już w 1666 r. i znajdował się na wieżyczce budynku portu morskiego. Obecna latarnia została zbudowana w centralnym miejscu dawnych zabudowań fortu, jej monumentalna architektura wkomponowana w ceglane zabudowania forteczne jest także pomnikiem-symbolem zwycięstwa Polski nad wojskami niemieckimi. Latarnia ma 26 m. wysokości i udostępniona jest do zwiedzania. Wchodząc po schodach możemy przyjrzeć się dawnym szkicom i zdjęciom poprzednich stojących przy ujściu Parsęty latarni morskich. 

The post Kołobrzeg – ABC… first appeared on bylegdzie.pl.

Lesista Wielka i jej szczeliny wiatrowe 

• Lesista Wielka, jeden z wyższych szczytów Gór Kamiennych, posiada specyficzną budowę geologiczną, która sprzyja powstawaniu spękań i osuwisk. Dzięki temu ne jej zboczu powstały szczeliny. Różnica temperatur między wnętrzem szczeliny a otwartą przestrzenią powoduje ruchy powietrza, które natomiast tworzą charakterystyczne dudnienie. W dni zimne takie szczeliny robią wydech, a w gorące dni wdech. Szczeliny te znane już były w XV w., ale sławę zyskały w XIX i na początku XX w. Organizowane były nawet specjalne wędrówki turystyczne do szczelin. Po 1945 r. szczeliny zostały zapomniane, a szczeliny zarosły. Od pewnego czasu prowadzone są działania, które mają na celu oczyszczenie szczelin i stworzeniu bezpiecznej infrastruktury do ich podziwiania. 

Boguszów-Gorce i jego pierwszeństwa

• Obecne miasto powstało w 1973 r. z połączenia miasta Boguszów, miasta Gorce, osiedla przemysłowego Kuźnica Świdnicka i wsi Stary Lesieniec.
• Boguszów, najstarsza część miasta, swój rozwój zawdzięcza wydobyciu złóż srebra i ołowiu już od XIV w. W 1499 r. prawa uzyskał miejskie. Od XVIII w. po wyczerpaniu srebra i ołowiu, zaczęto wydobywać węgiel, co ciekawe jeden z szybów znajdował się na rynku głównym. 
• Boguszowsko-Gorcowskie pierwszeństwa:
  • W latach 20. XX w. powstało tu pierwsze na Dolnym Śląsku kasyno.
  • Przez miasto przechodziła pierwsza na Śląsku zelektryfikowana linia kolejowa na odcinku Szczawienko-Mezimesti.
  • W skali świata, powstał tu pierwszy piec koksowniczy z komorami regeneracyjnymi.
  • powstaje pierwsze na Dolnym Śląsku Koło Przyjaciół Biblioteki
  • powstała pierwsza na Dolnym Śląsku „Izba pamiątek regionalnych” w Starym Lesieńcu
  • powstał pierwszy na Dolnym Śląsku wiejski „Dom Książki” i Klub-Czytelnia „Ruch”
• Rynek i zabytkowy barokowy ratusz wiodą pierwszeństwo w byciu najwyżej położonym rynkiem i ratuszem w Polsce. Oba leżą na wysokości 592 m n.p.m.

Chełmiec i źle zmierzona wysokość

• Druga co do wysokości góra Gór Wałbrzyskich. Niegdyś podawano, że wysokość góry to 864 m n.p.m., gdyż punkt triangulacyjny z niewiadomych przyczyn umieszczono na szczycie wieży widokowej. Wtedy to też, góra została wpisana na listę Korony Gór Polski. Po prawidłowych pomiarach wychodzi, że o 3 metry wyższa jest góra Borowa. 
• Chełmiec posiada charakterystyczny kształt kopuły. Przy dobrej pogodzie widoczny jest z oddalonego o 70 km Wrocławia. 
• Administracyjnie cała góra położona jest w mieście Szczawno-Zdrój. 
• W XIX w. zbudowano wieżę widokową stylizowaną na kamienną ruinę. Dziś zarządzana jest przez Amatorski Klub Radiokomunikacyjny.
• Po wojnie istniała tutaj drewniana wieża radiowa, której celem było zagłuszanie fal Radia Wolna Europa. Obecnie stoją współczesne wieże radiowo-telewizyjne. 
• Krzyż Milenijny, odsłonięty w 2000 r., jest najbardziej charakterystycznym obiektem na szczycie, mierzy sobie 45 metrów wysokości, jest też ostatnim punktem Drogi Krzyżowej Trudu Górniczego.  
• W 2004 r. zorganizowano tu mistrzostwa Europy w kolarstwie górskim w kategorii downhill.

Borowa, najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich

• najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich mierzy 853 m n.p.m. Znajduje się w tzw. paśmie Gór Czarnych i właśnie dawniej nosił nazwę Czarna Góra, nazwa pasm pochodzi od barwy skał powulkanicznych. 
• Góra nie jest zaliczana do Korony Gór Polski, mimo, że jest najwyższa. 
• Na szczycie znajduje się współczesna 16 metrowa wieża widokowa, z której roztacza się widok na okoliczne Góry i Wałbrzych. 
• Przez szczyt przebiega granica między dwoma miastami Wałbrzychem i Jedliną-Zdrój.

Waligóra z pięknym schroniskiem

• najwyższy szczyt Gór Kamiennych mierzy 933 m n.p.m. i znajduje się w tzw. Górach Suchych. 
• U podnóża znajduje się Przełęcz Trzech Dolin ze schroniskiem Andrzejówka. 
• W 1936 r. gościem schroniska była królowa Holenderska Wilhelmina.
• Schronisko znajduje się w ścisłej czołówce, ulubionych schronisk polskich turystów. 

Sokołowsko z wielkim Grunwaldem

• nazwa dawnego uzdrowiska pochodzi od nazwiska Alfreda Sokołowskiego, który na przełomie XIX i XX w. współtworzył tu uzdrowisko z inowacyjnym klimatycznym leczeniem chorób płuc. Na przykładzie Sokołowsko powstało Szwajcarskie Davos.
• We wsi znajduje się monumentalne Sanatorium Grunwald. Było to dawne sanatorium dr Brehmera, założyciela uzdrowiska. Zbudowane 1853 r. wzbudzał wielkie zainteresowanie. Charakterystyczna architektura, spowodowała, że mieszkańcy zaczęli nazywać budynek zameczkiem. Po wojnie nazwane Grunwald, niestety spłonęło w 2005 r.  
• We wsi za młodu mieszkał Krzysztof Kieślowski. Wspominając tę postać od lat organizowany jest festiwal filmowy. Powstała też fundacja Sztuki Współczesnej In Situ, która rozpoczęła remont dawnego sanatorium Grunwald, w którym ma zamiar umieścić Międzynarodowe Laboratorium Kultury wraz z Archiwum twórczości Krzysztofa Kieślowskiego.
• Sokołowsko stara się odzyskać status uzdrowiska. 
• W Parku Zdrojowym znajduje się zabytkowa cerkiew pw. św. Michała Archanioła z 1901 r., która zbudowana została dla kuracjuszy ze wschodu. Po wojnie została zapomniana, pełniła nawet rolę prywatnego domu. Kościół prawosławny dowiedział się o niej przypadkiem z gazet w 1989 r., dzięki im staraniom cerkiew wróciła do kościoła i przywrócono jej religijne funkcje. 

Zamek Radosno o krótkiej historii

• Zamek został zbudowany w XIII w. w celu ochrony tutejszego szlaku handlowego. W 1497 r. został zdobyty przez wojska króla Władysława Jagiellończyka i na jego rozkaz został od razu zniszczony. Od tamtej pory stoi w ruinie. Zachowała się tylko najstarsza część, cylindryczna wieża obronna, zbudowana z okolicznych melafirów. 

Zamek Rogowiec zbudowany bardzo wysoko

• Zamek zbudowano w XIII w. i po dwustu latach, tak jak Zamek Radosno, został zdobyty i od razu zniszczony. Do dziś zachowały się tylko zarys murów. 
• Jest to najwyżej położony Zamek w Polsce, gdyż leży na wysokości 870 m n.p.m. 

Dzikowiec na sportowo

• Dzikowiec to charakterystyczne wzniesienie w górach kamiennych, o wulkanicznym pochodzeniu. Panuje tu specyficzny klimat, który charakteryzuje się występowaniem tzw. mrozowiska. Zimne powietrze nie ma gdzie spłynąć, tworząc obszary o sporo niższej temperaturze niż otaczające go okolica.
• Na szczycie znajduje się wieża widokowa, jest także kolejka linowa, stok narciarski i liczne trasy downhillowe, przy sprzyjającej pogodzie odbywają się także loty paralotniarskie.

Rybnica Leśna z pięknym kościołem

• W Centrum Rybnicy znajduje się zabytkowy kościół pw. św. Jadwigi Śląskiej. Drewniana świątynia pochodzi z przełomu XVI i XVII w. i posiada renesansowe wyposażenie. 

Gomólnik Mały ze statkiem UFO

• Gomólnik Mały mierzy 809 m n.p.m. i zbudowany jest z charakterystycznego dla okolicy melafiru. Na szczycie, na wychodniach skałach, umieszczono ciekawy taras widokowy, w kształcie spodka kosmicznego. 

The post Góry Wałbrzyskie i Kamienne – gdzie pójść? first appeared on bylegdzie.pl.

Toskania, jak wiele innych regionów Włoch, jest bogata w wulkany. Ostatnia erupcja w tym regionie miała miejsce w 1282 r. z wulkanu Larderello. Nad doliną d’Orcia góruje szczyt Amiata, to też dawny wulkan, ale jego ostatnia erupcja miała miejsce ok. 10 000 lat temu. Te dawne erupcje pozostawiły po sobie wiele formacji skalnych, w tym pokłady tufów, czyli fragmentów lawy zlepionej z piaskiem i żwirem. Tuf jest łatwą w obróbce skałą, stąd wiele miasteczek budowanych było na tufie i z tufu. W Toskanii takimi osadami jest chociażby Radicofani, Sovana czy Pitigliano, zwane z resztą miastem na tufie (la Citta del Tufo) 

O – Opiekun

Cyprysy to nieodłączny element i wręcz symbol toskańskiego krajobrazu. Od setek lat sadzone przy drogach i domostwach. O każdej porze roku stoją dumnie, stąd zwane są często opiekunami bądź strażnikami Toskanii. I coś w tym jest, gdyż system korzeniowy cyprysów jest bardzo rozległy, dzięki czemu utwardza podłoże i nie dopuszcza do osuwania się ziemi. 

S – Syndrom Stendhala 

Od setek lat Florencja zapraszała do siebie wybitnych artystów, którzy pozostawili po sobie światowy dorobek sztuki. Wysokie rody, w tym Medyceusze, zapoczątkowali wspaniałą kolekcję na najwyższym poziomie. Dzięki temu na 15 najczęściej odwiedzanych muzeów we Włoszech, 10 znajduje się we Florencji. Występuje tu najwięcej dzieł sztuki na kilometr kwadratowy, co jest rekordem światowym.
Oglądając te wspaniałe kolekcje i samą architekturę miasta możemy dostać drgawek, zawrotów głowy, przyspieszonego bicia serca, czy nawet halucynacje i omdlenia. Po raz pierwszy taką reakcję na mnogość cennej sztuki opisał w 1817 r. Stendhal. 150 lat później, współczesna medycyna zdiagnozowała i opisała tę przypadłość i nazwała ją Syndromem Stendhala. 

W 1996 roku, właśnie we Florencji, nakręcono horror pt. Syndrom Stednhala. 

K – Kąpiele termalne

Dawne wulkany (opisane pod literą T) dają o sobie znać do dziś w postaci, płytko występujących wód geotermalnych i ich źródeł na powierzchni. To właśnie w Toskanii, w 1934 r. powstała pierwsza elektrownia geotermalna na świecie. 

Wiele z tych źródeł wypływa na powierzchnię. Woda posiada około 37-40 st. C, czasami nawet około 50 st. C. Bogata jest w wapń, dzięki czemu przy jej wypływie tworzą się charakterystyczne białe formacje skalne, zwane trawertynem. Woda też posiada nieprzyjemny zapach, z powodu występowania siarki. 

W Toskanii jest pięć ogólnodostępnych źródeł termalnych, w których można zażywać lecznicze kąpiele. Oczywiście można się też wybrać do specjalistycznych hoteli SPA. 

A – Antyczne pamiątki

Co tu dużo pisać Włochy, w tym i region Toskanii, to jedna z kolebek cywilizacji. Do dziś w wielu miejscach widoczne są pozostałości po Etruskach, czy Imperium Rzymskim. Ciekawą pamiątką po antycznych czasach jest Droga umarłych i cmentarz etruski w miejscowości Pitigliano. Sam układ urbanistyczny starego miasta we Florencji pochodzi z okresu, kiedy stacjonował tu garnizon rzymski. Ciekawym miejscem jest także Volterra, gdzie stoją ruiny amfiteatru. 

N – Nektar bogów

Myśląc wino, często przychodzą nam na myśl Włochy, zwłaszcza region Toskanii, który posiada znakomite warunki do uprawy winogron. Jeżdżąc po Toskanii co krok mijamy setki większych i mniejszych winnic. Każde miasteczko chwali się swoim wyśmienitym winem: Vino Nobile di Montepulciano, Vino Brunello z Montalcino, Vino bianco di Pitigliano, Vino di Chianti, Vino via Santo di Siena, czy Vernaccia di San Gimignano. 

I – Idea

Florencją przez setki lat władał ród Medyceuszy, we krwi mieli miłość do sztuki, dzięki czemu do miasta i regionu sprowadzali wielu artystów i uczonych. Za czasów Lorenzo Wspaniałego w mieście wykiełkowała nowa idea, uciekająca od myśli średniowiecznej. Narodził się wtedy renesans, a Florencja uważana jest właśnie za jego kolebkę. Toskania bogata jest w zabytki z okresu renesansu, chociażby Pienza, gdzie powstał pierwszy renesansowy układ urbanistyczny.

A – Atelier

Toskania przyciąga turystów nie tylko pięknymi miastami, ale także wspaniałymi krajobrazami, które zachwycają o każdej porze roku. Nie bez przyczyny dolina d’Orcia wpisana została na listę UNESCO. Nie tylko turyści pokochali to miejsce, ale także artyści i filmowcy. Skały Balze, pod Florencją, zachwycały samego Leonarda Da Vinci i historycy sztuki uważają, że to je właśnie widać w tle jego obrazów, w tym Mona Lizy. Toskania od lat jest także tłem dla wielu filmów, najsłynniejszym jest chyba Gladiator i słynna scena bohatera idącego przez zboże (Pienza), czy Sagę Zmierzch (Montepulciano). Kręcono tu także Romea i Julię, Angielskiego Pacjenta, Włoskie Wakacje, czy Jamesa Bonda.

Zapraszam do zapoznania się 12 miejscami, które warto odwiedzić w Toskanii:
Toskania – co zobaczyć?

The post Toskania – ABC… first appeared on bylegdzie.pl.

1. Florencja

• Miasto założone przez Juliusza Cesara, jako Fluentia (między dwoma rzekami). Dogodne położenie na szlaku szybko wzbogaciło miasto i zaczęto nazywać je Florentia, czyli miastem dobrobytu. Do dziś w siatce ulic można dojrzeć układ rzymskiego garnizonu.
• Od setek lat miastem władał ród Medyceuszy, którzy doprowadzili do bogactwa miasta. Niegdyś najbogatsze miasto świata. Lorenzo Wspaniały sprowadził do miasta licznych artystów i uczonych, którzy wychodząc poza ramy średniowiecznego myślenia rozpoczęli nową epokę zwaną renesansem. Florencja zwana jest kolebką renesansu.
• Trzech papieży pochodziło z rodu Medyceuszy.
• Podczas jednoczenia Włoch w XIX w. Florencja była stolicą przez 6 lat.
• Dialekt florencki stał się kolebką dzisiejszego j. włoskiego.
• W 1966 roku przez miasto przeszła wielka powódź, zalała też słynny most Ponte Vecchio (Stary Most, najstarszy w mieście, zwany też mostem złotników), przez co wiele biżuterii z tutejszych kramów trafiło do rzeki, możliwe, że do dziś jakieś złoto zalega na dnie rzeki Arno.
• Miasto co roku zarabia na turystach 2,5 mld € (⅓ dochodów miasta), od kwietnia do października w mieście jest więcej turystów niż mieszkańców, a mieszka tu ok. 330 tysięcy osób.
• Na 15 najczęściej odwiedzanych muzeów we Włoszech, 10 znajduje się we Florencji, występuje tu najwięcej dzieł sztuki na kilometr kwadratowy, co jest rekordem światowym.
• Syndrom Stendhala – objawia się on kołataniem serca, omdleniami, zawrotami głowy, halucynacjami. Spowodowane one są przytłoczeniem otaczającej cię sztuki. Stendhal opisał swoje przeżycia w 1817 r., ale dopiero w latach 70. XX w. zdiagnozowano i opisano tę przypadłość. W 1996 r. nakręcono we Florencji horror pt. Syndrom Stendhala.
• Kopuła katedry jest największą ceglaną kopułą na świecie.
• Fontanna dzika przy historycznej hali targowej, pieszczotliwie nazywana jest prosiaczkiem. Włożenie monety do jego pyszczka spełnia marzenie, a potarcie go od góry sprawia, że do Florencji się niedługo wróci.
• Pod domem Dante Alighieri, na jednej z kamiennych płyt jest wyrzeźbiona twarz pisarza.

2. Formacje Skalne Balze

• Miliony lat temu na tym terenie znajdowało się wielkie jezioro, na dnie którego osadzał się piach i muł. Po wypiętrzeniu się półwyspu Apenińskiego (Włoskiego „buta”) zaczęły działać procesy erozyjne, które uformowały dzisiejsze wychodnie skał osadowych.
• Już sam Leonardo da Vinci opisał zachodzący tu proces geomorfologiczny. Sam był zachwycony tym miejscem i wielu historyków sztuki uważa, że to właśnie te skały widać na wielu jego obrazach, w tym w tle Mona Lisy.
• Słowo Balze oznacza falbanki i przyznać trzeba, że taki kształt przypominają tutejsze formacje.

3. Montepulciano

• Palazzo Bucelli – u dołu elewacji tego pałacu można dojrzeć etruskie płaskorzeźby pochodzące z urn i płyt nagrobnych.
• Bravio delle botti – jest to nazwa święta miasta, które odbywa się w każdą ostatnią niedzielę sierpnia Główną atrakcją są wyścigi w toczeniu beczek z winem (ok. 80 kg). Niedaleko Porta al Prato widnieją linie startowe. Wyścig kończy się na głównym placu Piazza Grande, do pokonania jest dystans 1800 metrów, który wiedzie wąskimi drogami pod górę.
• W miejscowości tej kręcono film Sagę Zmierzch. W książce i w filmie występuje miasto Volterra,, którego władze nie zgodziły się na nakręcenie filmu, co było oczywiście strzałem w kolano. Dziś Montepulciano przyciąga tysiące wielbicieli tej sagi.
• Region słynie z wina Nobile di Montepulciano, jest to czerwone wino z aromatem fiołków – zostało „nobilitowane” w 1549 roku, gdy sommelier papieża Pawła III ogłosił je „najdoskonalszym winem, winem dla arystokracji”.
• W mieście znajduje się wiele piwnic winnych, po których organizowane są wycieczki z degustacją.

4. Pienza

• W Pienzie (wtedy o nazwie Corsignano) urodził się papież Pius II. Nie zapominając o swoim rodzinnym mieście, postanowił je przebudować i udoskonalić. Wszystko to w duchu nowej epoki renesansu. Niestety Pius II siedział na tronie piotrowym tylko 6 lat i nie do końca udało się przekształcić miasto. Zakłada się dziś, że jest to pierwsze miasto o renesansowym założeniu urbanistycznym, dzięki czemu zostało wpisane na listę UNESCO.
• Mimo renesansowej rozbudowy, papież Pius II zakazał przebudowy tutejszego kościoła, dzięki czemu zachował on swój oryginalny XV wieczny wygląd. Świątynia zbudowana jest na skale, która się osuwa. Wewnątrz kościoła widać liczne pęknięcia, sama absyda znajduje się niżej niż nawa główna. Oczywiście dziś przeciwdziała się dalszemu osuwaniu i dokładnie je monitoruje.
• W południowej części Pienzy znajdują się urokliwe uliczki: Miłości, Szczęścia i Pocałunku.
• Dogodne położenie na skale, powoduje, że słońce zalewa każdą część miasteczka, stąd zwane jest miastem światła.
• Obok katedry znajduje się pałac zbudowany dla Piusa II, wewnątrz jego muzeum.
• Pod murami miejskimi znajduje się kościółek z IX w., w którym ochrzczono Piusa II, wtedy Eneasza Sylwiusza Piccolomini.
• Miasto słynie z produkcji sera: pecorino di Pienza. Z czego ser nie pochodzi stąd. 50-60 lat temu dolina nie była atrakcją turystyczną i ludzie uciekali stąd. Rząd zaczął sprzedawać rolnikom tanio działki, dzięki czemu zaczęli ponownie się tu osiedlać sprowadzając ze sobą owce, a razem z nimi produkcję sera.

5. Droga Gladiatora

• Pienza przyciąga wielu turystów filmem Gladiator, który był kręcony na jego przedmieściach.
• Zejście do punktu widokowego jest strome, ile się zejdzie tyle trzeba potem wejść, lepiej założyć wygodne obuwie.
• Ponieważ miejsce jest ciągle rozdeptywane przez turystów, zaniechano sadzenia tu zboża, więc ciężko odtworzyć dziś scenę z filmu.
• W okolicy kręcono także „Romeo i Julia”, „Angielski Pacjent”, czy „Włoskie Wakacje”.

6. Forteca Radicofani

• Forteca zbudowana została w XII w., na miejscu dawnego zamku, na wulkanicznej skale bazaltowej.
• Posiada charakterystyczną wieżę, która widoczna jest z daleka i dla fanów Tolkiena przypomina tę z Władcy Pierścienia.
• Na wieży znajduje się taras widokowy, z którego roztacza się wspaniały widok na okolicę, w tym na wygasły wulkan Monte Amiata.
• U podnóża fortecy znajduje się miasteczko Radicofani, które zbudowane jest z chropowatych ciemnych skał bazaltowych, co daje mu wyjątkowego uroku.
• Z miastem i fortecą związana jest postać Ghino di Tacco, słynnego toskańskiego rozbójnika, zdobywcy twierdzy w XIV w. Zwany jest też toskańskim Robin Hoodem.

7. Bagni San Filippo

• Region ten leży u podnóża wygasłego wulkanu Amiata, dzięki czemu pod ziemią zachodzą do dziś procesy termalne. Wiele gorących źródeł trafia na powierzchnię.
• To właśnie w Toskanii, w 1934 r. powstała pierwsza elektrownia geotermalna na świecie.
• W Toskanii jest pięć ogólnodostępnych źródeł termalnych, w tym właśnie Bagni San Filipo.
• Już Etruskowie wiedzieli, że te wody mają właściwości lecznicze.
• Służą w łagodzeniu objawów układu oddechowego, układu nerwowego, schorzeń stawów i problemów skórnych.
• Woda bogata jest w wapń i siarczany, stąd wydobywa się tu charakterystyczny zapach oraz tworzą się charakterystyczne białe formacje skalne, zwane trawertynami.
• Najgorętsze źródło ma tutaj 52 st. C, ale zostało ogrodzone siatką, w niższych partiach woda ma 37-40 st. C.
• Kręcono tu film „Cuda” z Monicą Bellucci.
• Po kąpieli na ciele pozostaje biały osad, a brakuje tutaj infrastruktury w postaci prysznicy.

8. Pitigliano

• Miasto zbudowane zostało przez Etrusków na tufie wulkanicznym. Z tej skały zbudowana jest też większość budynków w mieście. Tuf nie należy do stabilnych skał, przez co miastu grozi katastrofa budowlana. Wielu mieszkańców wyprowadziło się, a ich mieszkania stoją puste.
• Przez wieki miasteczko zamieszkiwane było przez sporą społeczność żydowską i dziś często nazywane jest Małym Jeruzalem.
• W XVI wieku powstała okazała cytadela oraz akwedukt, który doprowadza wodę na główny plac miasta.
• Warto wejść do katedry z XIII w. oraz zwrócić uwagę na Palazzo Orsini, w którym znajduje się lokalne muzeum.
• W północnej części głównego placu stoi pomnik chłopa z osłem jako symbol trudu pracy, który został wniesiony przez mieszkańców dla rozwoju miasta.
• Region słynie z produkcji wina Bianco di Pitigliano.
• Na zachodzie, u podnóża miasta ciekawe etruskie drogi prowadzące na cmentarz, stąd jej nazwa „droga umarłych”. Droga wykuta została w tufie, przy cmentarzu można znaleźć wnęki (groby) z VII i VI w. p.n.e.

9. Terme di Saturnia

• To tu Etruskowie zbudowali pierwszą osadę o nazwie Aurinia, następnie Rzymianie zmienili ją na Saturnia i zbudowali pierwsze budynki do wykorzystywania wód w celach zdrowotnych.
• W średniowieczu powiązano wody termalne z działaniem diabła, sam Dante w Boskiej Komedii opisał właśnie to miejsce w jednej z pieśni piekielnych.
• Woda ma zazwyczaj 37,5 st. C
• Wody służą w łagodzeniu objawów układu oddechowego, układu nerwowego, schorzeń stawów i problemów skórnych.
• Woda bogata jest w wapń i siarczany, stąd wydobywa się tu charakterystyczny zapach oraz tworzą się charakterystyczne białe formacje skalne, zwane trawertynami.
• Obok źródeł znajduje się restauracja i sanitariaty z prysznicami, dzięki czemu można się obmyć z osadu, który pozostaje na ciele.

10. Talamone

• Talamone to małe portowe miasteczko, zbudowane na skale.
• W najwyższym punkcie miasteczka znajduje się Rocca, twierdza z XIII w., rozbudowana w XV w.
• W mieście liczne restauracje, oczywiście z doskonałymi rybami i owocami morza.
• W Talamone kręcono film o Jamsie Bondzie „Quantum of solace”.
• Na cmentarzu przepiękne mauzoleum dawnego właściciela miasta.
• Z miastem związana jest postać Giuseppe Garibaldiego, bohatera narodowego, który zjednoczył Włochy.

11. Park Natury Maremma

• Wybrzeże Maremma to jedno z najdzikszych wybrzeży całych Włoch.
• Jest to pierwszy obszar w Toskanii, który został objęty ochroną przyrody.
• Obszar jest mało zagospodarowany turystycznie, możliwe, że przez złą sławę, którą rozpoczął już Dante pisząc, że to „gorzki i smutny region”.
• W parku spotkać można wolno biegające konie, krowy, jelenie oraz dziki, które są symbolem parku.
• Wieczorową porą można spotkać także jeżozwierza. Włochy to jedyny kraj w Europie, gdzie te zwierzęta żyją na wolności.
• W parku poprowadzone są szlaki piesze i rowerowe.
• Na wielu wzgórzach zachowały się średniowieczne wieże obronne.

12. Siena

• Legendarne miasto założone przez Seniusa, bratanka Romulusa założyciela Rzymu, stąd na wielu placach pomnik wilczycy karmiącej Romulusa.
• Siena przez setki lat walczyła o miano stolicy Toskanii z Florencją.
• 2 lipca i 16 sierpnia na głównym placu Del Campo odbywają się wyścigi konne Palio.
• Plac del Campo jest pochylony, aby woda spływała w jedno miejsce do kanału. Plac wyłożony jest cegłą i podzielony jest jasnymi pasami na 9 części, na cześć Rady Dziewięciu, którzy rządzili miastem i zdecydowali o budowie placu.
• Obok ratusza wieża di Mangia, na cześć strażnika który przejadał od razu swoją pensję. Wieża ma 102 m wysokości, żeby przebić wysokością dzwonnicę katedralną. Siena popierała cesarstwo, a nie papiestwo, dlatego też przegrała z Florencją.
• Katedra to cudowny przykład gotyku, wymyślono rozbudowę katedry, by stworzyć największy kościół ówcześnie na świecie, ale budowę niestety przerwano. Do dziś zachowały się fragmenty rozbudowy, obecny kościół miał być transeptem.
• Wnętrze katedry robi piorunujące wrażenie, uwagę zwracają mozaiki na posadzce oraz wnętrze biblioteki. Przy zachodnim (bocznym) wejściu do katedry, na elewacji widnieje Magiczny Kwadrat, pięć słów które tworzą palindrom w dwóch płaszczyznach.
• Palazzo Salimbeni to siedziba banku, który działa nieprzerwanie od średniowiecza, jeden z najdłużej działających banków na świecie. Przed budynkiem pomnik pierwszego włoskiego ekonomisty.
• Bazylika św. Katarzyny, wewnątrz jest zabalsamowana głowa świętej.
• Warto spróbować słodkiego wina Via Santo i migdałowego ciasteczka riccirelli.

Broszura o Toskanii

Jeżeli jesteś zainspirowany wyjazdem do Toskanii, to mam przygotowaną broszurę z 20 miejscami z dodatkowo podanymi informacjami o parkowaniu i ich współrzędnymi. Wystarczy postawić mi kawę za 25 zł i w opisie napisać „Broszura Toskania”, a wspomnianą broszurę wyślę w formacie pdf do Ciebie.

Przykładowe strony broszury:

The post Toskania – co zobaczyć? first appeared on bylegdzie.pl.

• Olandia to druga co do wielkości wyspa Szwecji. Jej linia brzegowa mierzy 496 km. Jest długa na 137 km., ale zarazem wąska, gdyż jej szerokość mierzy od 5 do 16 km.
• Legenda głosi, że wyspa to odwłok wielkiego motyla, któremu odpadły skrzydła.
• Wyspę zamieszkuje 25 tyś. osób, spokojnie drugie tyle przyjeżdża w okresie wakacji.
• Pogoda latem jest słoneczna, ale wietrzna, hasłem Olandii jest: Wyspa słońca i wiatru.
• Na wyspę można dostać się mostem, którym poruszać się mogą tylko pojazdy kołowe, piesi i rowerzyści mogą wybrać autobus lub prom z Kalmaru.
• 80% wszystkich gatunków flory występujących w Szwecji można znaleźć na Olandii.

1. Borgholm

• Borgholm uważany jest za stolicę wyspy, choć oficjalnie tylko połowy, gdyż Olandia dzieli się na dwie gminy północną ze stolicą w Borgholm, i południową ze stolicą w Mörbylånga.
• Miasto słynie z ruin zamku warownego z XII w., który pełnił rolę obrony cieśniny Kalmarskiej. Zamek został rozbudowany w okresie renesansu. Niestety nie zachował się do dziś, ocalały tylko ściany dwóch kondygnacji. Mimo to miejsce oblegane jest przez turystów.  
• Obok zamku znajduje się Solliden, letnia rezydencja królewska. W okresie letnim pałac ten udostępniany jest do zwiedzania.
• Samo miasteczko posiada rynek z charakterystycznym kościołem, który bardziej przypomina ratusz, oraz z deptakiem pełnym restauracji.

2. Trasa od Äleklinta do Nabbelund

• wzdłuż zachodniego wybrzeża, w północnej części wyspy biegnie najpiękniejsza trasa na Olandii. Oczywiście najlepiej pokonać ją rowerem, aby w pełni móc delektować się pięknem krajobrazu.

3. Bruddesta

• Olandia niegdyś była bardzo rolniczym regionem, oprócz uprawy roli zajmowano się także połowem ryb, zwłaszcza jesiotrami i dorszami. Wybrzeże wyspy usypane było rybackimi wioskami.
• Bruddesta to według mnie najpiękniejsza osada na wyspie, która została odbudowana i prezentuje dziś ten dawny XIX wieczny, surowy charakter.
• Istnieje tu 9 chat zbudowanych z kamienia i pokrytych strzechą. Zauważyć można też wyciągarkę do łodzi i stelaże do suszenia sieci.

4. Sandvik

• We wsi Sandvik znajduje się największy wiatrak, ponoć nawet w całej Skandynawii. Pochodzi z 1885 r., ma 8 kondygnacji, które łącznie mierzą 26 m. Rozpiętość skrzydeł wynosiła 24 m. Podczas naszego pobytu skrzydła były zdjęte, możliwe, że tylko na czas jakiegoś remontu. Oby nie na zawsze.
• We wnętrzu wiatraka działa restauracja z regionalną kuchnią. Warto spróbować tutejszych pyz z mięsem.

5. Jorhamn

• Zachodnie wybrzeże, które zbudowane jest z wapiennych skał, często było wykorzystywane do pozyskiwania surowca. Jadąc tędy często mija się kamieniołomy.
• W Jorhamn można zobaczyć wyjątkowy wiatrak, który służył do kruszenia kamieni, tablice informacyjne opisują sposób działania takiego unikatowego urządzenia.
• Wiatrak ten jest także najstarszym wiatrakiem na wyspie.

6. Raukary

• Charakterystyczną formą skalną dla wybrzeża Olandii i Gotlandii są raukary, czyli ostańce wapienne, które w tym wypadku zostały ukształtowane przez wiatr i uderzające w nie fale morskie.
• Obok wsi Byrum znajduje się największy obszar pokryty raukarami. Wśród skał można dojrzeć wiele skamieniałości. Oczywiście obiekt objęty jest ochroną. Można chodzić po skałach, ale zabrania się ich niszczenia, zwłaszcza odłamywania ich fragmentów.

7. Plaża Neptuna

• Plaża Neptuna to kolejna ciekawa formacja skalna. Tutejsza plaża zbudowana jest z płaskich skał wapiennych, które gdzieniegdzie zalewane są wodą.
• Występuje tu bardzo dużo skamieniałości, zwłaszcza łodzikowców.
• Kamienie są śliskie, a zejście do wody potrafi być od razu głębokie, więc trzeba ostrożnie poruszać się u krawędzi tej „plaży”.

8. Lange Erik

• Na najbardziej wysuniętym na północ krańcu Olandii znajduje się latarnia morska o wdzięcznej nazwie Lange Erik, co oznacza Długi Erik.
• Latarnia pochodzi z 1845 r. i mierzy 32 m. wysokości.
• W okół latarni znajdują się historyczne zabudowania, służące niegdyś obsłudze latarni.

9. Puszcza Trolli

• Na północnym krańcu wyspy znajduje się także rezerwat leśny, mierzący ok. 100 ha.
• Wybrać można się tu na spacer wybierając trzy ścieżki przyrodnicze piesze lub jedną rowerową, ale ta rowerowa omija ciekawe miejsca.
• W lesie znajduje się wiele interesujących miejsc jak wygięte sosny, 900 letni dąb, wrak statku Swiks na plaży, kurhany, czy pozostałości po średniowiecznym porcie.
• Niegdyś las był ogrodzony kamiennym murem, gdyż wierzono, że ma on magiczne właściwości i nie było tam miejsca dla zwykłych śmiertelników.

10. Böda

• w okolicach wsi Böda znajduje się największa piaszczysta plaża, więc nic dziwnego, że znajduje się tu także największy kompleks kempingowy na Olandii.
• Okolica jest też najbardziej zalesioną częścią wyspy.

11. Kapelluden (Sikavarp)

• Na urokliwym cyplu we wsi Kapelluden znajdowała się niegdyś osada Sikavarp, która była niegdyś jednym z najważniejszych ośrodków handlowych nad Bałtykiem.
• Zachował się do dziś krzyż, który w czasie świetności osady służył za miejsce uczciwego handlu, to pod nim rozstrzygano konflikty między mieszkańcami i kupcami.
• Urokliwie wyglądają także ruiny kaplicy św. Brygidy.
• Nieopodal znajduje się też niewielka metalowa latarnia morska.

12. Storlinge i Lerkaka

• Olandia niegdyś bogata była w wiatraki, istniało ich tu ponad 3000. Do dziś zachowało się niewiele ponad 300, co i tak jest wielce widoczne w krajobrazie.
• Wiatrak jest jednym z symboli wyspy.
• We wsiach Storlinge i Lerkaka znajdują się skupiska 5-7 wiatraków stojących w rzędzie.

13. Ölands Museum Himmelsberga

• Jeżeli chce się poznać architekturę dawnych założeń gospodarczych oraz tradycję społeczności to warto wybrać się do chyba jedynego skansenu na wyspie obok wsi Långlöt.
• W części skansenu istnieje także galeria sztuki współczesnej. Otwarta jest w ramach tego samego biletu.
• A w tutejszym lokalu gastronomicznym można posmakować regionalnych potraw.

14. Stora Alvaret (Wielki Alvar)

• Alvaret to wapienny płaskowyż, który pokrywa 1/3 wyspy. Obszar ten nienadaje się do uprawy roli, ale często wykorzystywany jest do wypasu zwierząt. Alvaret porośnięty jest wrzosami, niskimi krzewami oraz cennymi endemicznymi roślinami.
• Jest to największy taki obszar w Europie.
• Region rolniczy południowej części Olandii zachował swój niepowtarzalny charakter, dzięki czemu został wpisany na listę UNESCO.

15. Eketorp

• W Eketorp znajduje się starożytna osada. Większa jej część została zrekonstruowana, ale zachowując przy tym ówczesne techniki budowy.
• W miejscu tym znajduje się muzeum i odbywają się liczne festyny rekonstrukcyjne.  
• Olandia od setek lat była zamieszkała. Do dziś zachowały się stanowiska 19 osad z epoki żelaza.

16. Rezerwat Ottenby

• Południowa kraniec wyspy ogrodzony jest murem z 1650 r., którego budowę zlecił król Karol X, żeby odgrodzić swoje tereny łowieckie. Mur do dziś jest doskonale widoczny w terenie.
• Region ten posiada ograniczenia dla osób zmotoryzowanych, istnieje kilka szlaków pieszych.
• Tutejsze plaże to raj dla ornitologów, gdyż występuje tu ponad 300 gatunków ptaków, często można też dojrzeć wylegujące się na kamieniach foki.

17. Lange Jan

• W powyższym rezerwacie, na krańcu wyspy znajduje się latarnia morska, także o wdzięcznej nazwie Lange Jan, co oznacza nic innego jak Długi Jan.
• Latarnia mierzy 42 m. wysokości, co czyni ją najwyższą latarnią w Szwecji.

18. Gettlinge

• Na całej wyspie można znaleźć dawne grobowce z epoki żelaza. Przez setki lat sposoby pochówku się zmieniały.
• Największe cmentarzysko z epoki żelaza, z różnorodnymi typami grobów, można spotkać we wsi Gettlinge. Zachowało się tu ok. 300 grobów. Jedne z nich składają się z kamieni ustawionych w kształcie łodzi.

19. Karlevistenen

• Kolejnym charakterystycznym elementem krajobrazu są kamienie runiczne. Najważniejszym z nich na wyspie, jak i w całej Szwecji jest kamień Karlevistenen.
• Na kamieniu znajdują się runy opisujące postać duńskiego wojownika, który dzielnie walczył na wodach Bałtyku i spoczął na ziemi Olandzkiej.

Broszura o Olandii

Jeżeli jesteś zainspirowany wyjazdem na Olandię, to mam przygotowaną broszurę z 31 miejscami z wyspy z podanymi informacjami o parkowaniu i ich współrzędnymi. Wystarczy postawić mi kawę za 25 zł i w opisie napisać „Broszura Olandia”.

Przykładowe strony broszury:

The post Olandia – co zobaczyć? first appeared on bylegdzie.pl.

Kalmar – rys historyczny

Kalmar niegdyś odgrywał bardzo ważną rolę w historii Szwecji. Znajdował się na granicy z Danią. Tutejszy zamek bronił regionu i przeprawy przez cieśninę Kalmarską, a w tutejszym porcie stacjonowały statki wojenne. Wszystko zmieniło się 13 lipca 1397 r., kiedy na zamku zawarto Unię Kalmarską, która zjednoczyła Danię, Szwecję i Norwegię oraz koronowano tu wspólnego władcę Eryka Pomorskiego. Stan ten utrzymywał się tylko przez ponad rok, ale już nic nie wróciło do poprzedniego stanu. Dania przekazała Szwecji Skanię, co spowodowało osłabienie znaczenia Kalmaru. Granica się przesunęła, a wraz z nią marynarka wojskowa. Na dodatek polski król Zygmunt III Waza zajął zamek na prawie rok, chcąc odzyskać prawa do korony szwedzkiej. Wszystko to spowodowało, że miasto na kolejne setki lat podupadło. Dopiero w XIX i XX w. rozwój przemysłu przywrócił znaczenie Kalmaru na mapie Szwecji.

Zamek zdobyty przez Polskę

Główną atrakcją miasta jest tutejszy zamek. Największą rozbudowę przeszedł on w okresie renesansu i to ten styl jest dziś najlepiej widoczny. Zamek znajduje się na wyspie i otoczony jest mocnymi fortyfikacjami. Często pisze się, że jest to najpiękniejszy zamek w Szwecji i przyznać muszę, że wiele w tym prawdy. Obecnie na zamku działa muzeum, które oprócz zachowanych wnętrz przybliża historię miasta. W okresie letnim na dziedzińcu organizowane są rekonstrukcje historyczne z poprzednich epok. W ramach biletu można też dołączyć do oprowadzania z przewodnikiem, ale to na stronie warto zapoznać się z godzinami. Co ciekawe na zamku organizowane są także wystawy czasowe, nie tylko związane z historią miejsca. My akurat trafiliśmy na multimedialną wystawę prac Moneta i jego impresjonistycznych przyjaciół.

Resztki Starego Miasta

Niegdyś wokół zamku toczyło się główne życie miasta. To tu znajdował się rynek, główne kościoły i instytucje, całość otoczona była murami miejskimi. W XVII w. postanowiono jednak zbudować Nowe Miasto na wyspie Kvarnholmen. Od tamtej pory stare miasto podupadło, większość budynków została rozebrana, a pozyskany kamień i cegły posłużyły do budowy nowych gmachów. Dziś po starym mieście nie widać już prawie śladów. Zachowały się resztki dawnego cmentarza, który otaczał kościół Storkyrkan i niewielki fragment dawnego rynku. Warto się przejść także uliczkami Vasagatan i Gamla Kunsgatan, gdzie znajdują się małe, kolorowe domki. To jak wyglądało niegdyś Stare Miasto można obejrzeć na jednej z makiet w muzeum zamkowym.

Perła Baroku

Nowe miasto posiada charakterystyczny szachownicowy układ ulic. W samym centrum znajduje się oczywiście rynek, na którym góruje tutejsza katedra. Mówi się, że to najpiękniejszy przykład baroku w całej Szwecji. Nad świątynią miała górować okazała kopuła, niestety nie starczyło funduszy na jej budowę. Warto zwrócić uwagę na plakaty i ulotki przy katedrze, gdyż wewnątrz organizowane są darmowe koncerty.
Na rynku uwagę zwraca także ratusz z inicjałami króla Karola XI oraz budynek hotelu z wywyższającą się w linii zabudowy wieżą. Chodząc ulicami Nowego Miasta warto wybrać się w stronę portu, gdzie zachował się najdłuższy fragment murów miejskich, którymi można dziś pospacerować. Brama miejska poprowadzi nas do dawnego gmachu portowego, w którym dziś mieści się galeria handlowa. W południowo-wschodniej części znajdują się dwa okazałe gmachy dawnych spichlerzy. W jednym z nich znajduje się muzeum miejskie prezentujące historię miasta jak i tutejszej społeczności.

Tripp, Trapp, Trull

Kolejną atrakcją miasta są trzy charakterystyczne kamieniczki, dawne warsztaty, o ciekawej nazwie Tripp, Trapp, Trull. Słowa te to szwedzka nazwa popularnej na całym świecie gry „W kółko i krzyżyk”. Nieopodal nich znajduje się niewielki plac Larmtorget z charakterystyczną fontanną, która przedstawia zwycięstwo Dawida nad Goliatem. To tu dzieje się większość życia towarzyskiego, to tu mieszkańcy i turyści spędzają czas w ogródkach restauracyjnych czy umilają czas podczas sztuk teatralnych, także plenerowych na rozstawianej tu scenie.
Wyjść z Nowego Miasta można także drugą zachowaną bramą obok której znajduje się charakterystyczna wieża ciśnień, która dziś pełni rolę mieszkalną, jakiś czas temu urządzono tu 11 oryginalnych mieszkań.

Kalmar to kolejne miasto obok którego nie można przejść/przejechać obojętnie. Jeżeli będziecie w tych okolicach to znajdźcie choć jedno popołudnie na tutejszy spacer. Zapraszam też do zapoznania się z wpisami o Sztokholmie i Karlskronie.

The post Kalmar – byle prawie udany Potop Polski first appeared on bylegdzie.pl.

Karlskrona – szczypta historii

Karlskrona, jak łatwo się domyśleć, swą nazwę zawdzięcza królowi Karolowi XI (Korona Karola). W XVII wieku, dzięki traktatom z Danią, przyłączył on Skanię do Szwecji i przez to postanowił przenieść dalej na południe siedzibę Królewskiej Marynarki Wojennej. Na przełomie XVII i XVIII wieku w małej wsi powstał duży, ufortyfikowany port morski, który po pierwsze działa i służy wojsku do dziś, a po drugie stał się wizytówką idealnych portów, co zostało opieczętowane wpisem na listę dziedzictwa kulturalnego UNESCO. Oczywiście taki port potrzebował sporego zaplecza i tak powstało niewielkie miasto położone na 33 wyspa

Niepasujący rynek

Centralnym miejscem Karlskrony jest rynek, bardzo rozległy (100x200m), wręcz niepasujący do całości miasta. Na środku placu znajduje się kolumna, na której dumnie stoi król Karol XI, założyciel miasta. Za jego plecami w klasycystycznej formie stoi ratusz i sąd miejski, natomiast naprzeciwko nad rynkiem góruje kościół Fryderyka z dwiema okazałymi wieżami. Na tym samym placu warto zwrócić uwagę także na południową pierzeję, gdzie stoi kościół Świętej Trójcy z wyjątkową jak na Szwecję kopułą. Niewielki budynek z wąską kamienną wieżą, przypominającą jakąś gotycką twierdzę, to dawna wieża ciśnień. Jest to też najwyższy punkt na wyspie, z którego łatwo było dostarczać pitną wodę. Zaraz obok znajduje się niewielki, skromny budynek z ozdobnym wzorem wokół pierwszego okna, który szybko zdradza dawną funkcję obiektu. Nie będę pisał, sami sprawdźcie i odgadnijcie.

Port Morski i największa drewniana świątynia

Idąc dalej na południe dojedziemy do parku Admiralicji, w którym góruje dzwonnica zbudowana na wzór latarni Aleksandryjskiej. Uwagę w parku na pewno zwraca też wąwóz z torami kolejowymi, po których niegdyś jeździły pociągi z dworca kolejowego do portu. W południowej części Karlskrony znajduje się szereg gmachów związanych z istnieniem Portu Morskiego. Ponieważ do dziś stacjonuje tam Marynarka Królewska, wstęp tam jest ograniczony, a dla chętnych organizowane są wycieczki z przewodnikiem. Obok portu zbudowano drewniany kościół, który miał służyć tylko do czasu budowy głównego kościoła na rynku. Mimo to szybko stał się ulubionym kościołem mieszkańców i zachował się do dziś. Kościół Admiralicji może pomieścić do 4000 wiernych, co czyni go największą drewnianą świątynią w Szwecji.

Biedny Rosenbon i mój bohater z dzieciństwa

Przy ulicy, która prowadzi do wspomnianego kościoła, znajdują się dwa pomniki. Pierwszy usytuowany przy schodach kościelnych przedstawia Rosenbona, legendarnego mieszkańca miasta, który zamarzł w jedną z sylwestrowych nocy. Oryginalna rzeźba znajduje się wewnątrz świątyni, ta dzisiejsza do duża skarbonka, wystarczy podnieść jego kapelusz i wrzucić trochę drobnych, aby powrócić niebawem do Karlskrony. Drugi pomnik przedstawia otwartą księgę, z której wybiega Nilsen Paluszek, bohater powieści Cudownej Podróży. Selma Lagerlöf, autorka książki, opisując przygody małego bohatera, umieściła w niej Karlskronę oraz ożywiła postać biednego Rosenbona oraz wspomniany już pomnik Karola XI. Jeżeli nie znacie tej książki to czas ją nadrobić, albo chociaż polecić znanym wam dzieciom. Powieść często jest wymienia wśród 100 najważniejszych książek XX wieku.

„Cenne” Muzeum Morskie

Następnie warto skierować kroki na wschód, gdzie na wyspie Stulholmen znajduje się Muzeum Morskie. Niegdyś była to darmowa atrakcja, ale od jakiegoś czasu trzeba trochę koron wyłożyć (150 w sezonie wakacyjnym). Osobiście nie żałuję wydanych pieniędzy, w końcu rzadko ma się okazję wejść do wielkiej łodzi podwodnej, czy zejść do tunelu, dzięki któremu można obserwować oryginalny 300 letni wrak na dnie Bałtyku. Oprócz tego muzeum przedstawia w ciekawy sposób historię Portu Morskiego, czy historię żeglugi. Muzeum posiada ciekawe zbiory modeli statków z XVII i XVIII w. oraz galionów, tych rzeźb na dziobie statków. W ramach biletu można też wejść na dwa statki oraz do zabytkowego hangaru gdzie jest kolekcja slupów i barkasów. Mimo, że daleko mi do czerpania radości z morskich przygód, to byłem wielce zadowolony z wizyty w muzeum.

Kolorowe domki, czy warto?

Wiele przewodników zachęca także, aby wybrać się do dzielnicy Björkholmen, dawnej wsi, która pamięta czasy zanim powstała portowa Karlskrona. Zachowały się tu małe charakterystyczne dla Szwecji domki rybackie. Okazuje się jednak, że są one wciśnięte w normalne domy mieszkalne. Mnie osobiście miejsce to nie zachwyciło, rzeczywiście można zrobić kilka klimatycznych zdjęć, ale całościowo polecam tylko na spacer dla osób, które mają więcej czasu w mieście. Dużo bardziej polecam spacer po wybrzeżu północno-zachodnim. Znajduje się tu mała kamienna wyspa Stakholmen, jedyna niezamieszkała wyspa w Karlskronie. Na wysepkę prowadzi drewniany mostek, a wśród skał umieszczono ławki, na których można odpocząć w trakcie zwiedzania.

Ciekawostki o kanapce

Niewątpliwie Karlskrona to jedno z ciekawszych miast w południowej Szwecji. Oprócz jej zabytków warto po prostu pospacerować po tutejszych uliczkach i deptakach nad wodą. A gdybyście chcieli coś zjeść to polecam kanapki z krewetkami, taki szwedzki przysmak. Kanapka zwana jest Räksmörgås (Räkmacka), samo słowo często używane jest do testowania i programowania systemów komputerowych, gdyż zawiera trzy charakterystyczne szwedzkie litery Å, Ä i Ö. I jest to na tyle wyjątkowa kanapka, że dnia 14 października obchodzi swoje święto.

Zachęcam też do zapoznania się z moim wpisem o Sztokholmie, stolicy Szwecji!

The post Karlskrona – byle królewski port nad Bałtykiem! first appeared on bylegdzie.pl.

Alcudia i plaża Muro

Do Alcudii warto się wybrać ze względu na stare miasto otoczone murami miejskimi. Przez centrum przebiega ulica Główna z wąskim placem Konstytucji. Warto pogubić się tutaj w plątaninie wąskich uliczek bądź wejść na zachowane mury miejskie. Mury te mierzyły niegdyś 1,5 kilometra długości i 6 metrów wysokości. W skład obwarowań wchodziło niegdyś 26 wież i 3 bamy miejskie (dwie z nich zachowały się do dziś). Sama nazwa miasta wywodzi się od Maurów i oznacza „Na wzgórzu„. Tuż obok starego miasta znajduje się stanowisko archeologiczne, to tu podziwiać można największe w Hiszpanii ruiny miasta rzymskiego Pollentia.

Na południe od Starego Miasta znajduje się Port Alcudia z deptakiem, strefą rekreacyjną, portem jachtowym oraz szeroką piaszczystą plażą. Plaża Muro ma 5 kilometrów długości, co czyni ją najdłuższą plażą na Majorce.

Formentor – przylądek

O przylądku Formentor mówi się, że jest końcem ziemi. I rzeczywiście robi takie wrażenie. Znajduje się on na końcu wąskiego, prawie 20 kilometrowego półwyspu. To tutaj też kończy się pasmo górskie Serra de Tramuntana, dzięki czemu region ten przyciąga wieloma punktami widokowymi. Przez półwysep biegnie jedna droga, która w sezonie potrafi być zakorkowana, dlatego warto zaplanować więcej czasu na dojazdy, zwłaszcza jak jedziemy tam podziwiać zachód słońca, a przyznam, że to prawdziwie widowisko.

Talaia d’Albercutx, czyli wieża obronna z XVI w., wita wszystkich udających się na ten półwysep. Cała Majorka posiadała ich niegdyś 80. Na jej szczycie rozpalano ogień, gdy nadchodziło zagrożenie, ognisko widoczne było z kolejnych wież, które także rozpalały ogień, w ten sposób wiadomość o ataku docierała błyskawicznie do stolicy wyspy.

Na samym przylądku, na najdalej na północ wysuniętym krańcu Majorki, w 1863 r. wybudowano latarnię morską. To stąd rozpościerają się najciekawsze widoki.

Góry Serra de Tramuntana

Północna część Majorki, od zachodu po wschód wyspy, pokryta jest górami Serra de Tramuntana. Ich nazwa oznacza „północny wiatr„. Od zarania dziejów góry te były zamieszkane i pełniły ważną role w rozwoju wyspy, to stąd pozyskiwano czystą wodę, a na ich zboczach uprawiano sady owocowe czy hodowano zwierzynę. Zachowany do dziś rolniczy charakter regionu został wpisany na światową listę dziedzictwa UNESCO.

Najwyższym szczytem gór, jak i całej Majorki jest Puig Major, mierzący 1445 m n.p.m. Niestety nie da się zdobyć szczytu, gdyż znajduje się tu baza wojskowa. Co ciekawe, to właśnie jej budowa w latach 50. XX wieku zniwelowała wierzchołek aż o 9 metrów.

Fornalutx – górska wioska

Ta mała górska miejscowość, niejednokrotnie, zostawała okrzyknięta najpiękniejszym miejscem na Majorce, a także w całej Hiszpanii. Osobiście nie do końca zgadzam się z takim werdyktem, ale na pewno nie można odebrać tej wiosce tutejszego klimatu. Mimo, że Fornalutx leży niedaleko Soller, to turystów jest tu dużo mniej, a architektura nie została przekształcona pod ruch turystyczny. Zachowały się tu kamienne domki, brukowane uliczki, liczne kamienne schody. Uroku dodają liczne rośliny wystawione na uliczki w wielkich donicach. W centrum jest mały plac z dwoma dorodnymi platanami i kościółkiem z XVII w. Na placu wato odpocząć i przyjrzeć się spokojnemu życiu mieszkańców.

Sa Calobra – wioska z unikatową plażą

Sa Calobra to mały port do którego wiedzie jedna, kręta droga, zwana drogą węży. Uważana jest ona za najbardziej widokową trasę na Majorce. Atrakcją po drodze jest tzw. węzeł krawata, czyli zakręt liczący 270 stopni, dzięki któremu droga wiedzie pod samą sobą. Oprócz samego dojazdu, atrakcją portu Sa Calobra jest plaża, do której prowadzi specjalnie wykuty tunel. Sama plaża jest szeroka, ale dostęp do morza mierzy tylko parę metrów, gdyż ograniczają ją dwie wysokie skały. Na plaży w każdą pierwszą niedzielę lipca odbywają się koncerty. Jeżeli leżenie na plaży się znudzi, tutejszy pobyt można urozmaicić wędrówką do tutejszego wąwozu.

Soller – miasto słynące z pomarańczy

Jeżeli uwielbiasz sok pomarańczowy, to koniecznie musisz udać się do Soller, stolicy tego napoju. Górski klimat sprzyja tutejszym uprawom. Do Soller można dostać się z Palmy zabytkową kolejką wąskotorową, po której nadal kursują zabytkowe wagony z 1912 r. Na dworcu dodatkowo znajduje się darmowe muzeum z pracami Picassa i Miro. A jeżeli mało nam takich atrakcyjnych przejazdów, to możemy przesiąść się w tutejszy zabytkowy tramwaj, który wiedzie przez samo centrum miasta i dojeżdża, aż do Portu Soller. Będąc w centrum miasteczka warto zwrócić uwagę na kościół św. Bartłomieja i budynek Banku.

Valldemossa – miasteczko Chopina

Valldemossa to kolejne małe miasteczko położone w tutejszych górach. Rozgłos miasto zyskało za sprawą wizyty Fryderyka Chopina i George Sand w latach 1838-1839. Dwa miesiące mieszkali w klasztorze Kartuzów, to tu ponoć napisał preludium deszczowe i preludia op.28. Dziś w klasztorze mieści się muzeum, w którym znajduje się druga co do wielkości kolekcja pamiątek po naszym wielkim kompozytorze. Sam klasztor to dawny pałac królewski, który został później przekazany zakonnikom. Co roku w Velldemossie odbywa się międzynarodowy festiwal Chopinowski. Spacerując po tutejszych uliczkach na pewno napotkacie kafelki umieszczone na elewacjach domów. Na kafelkach tych umieszczone są sceny z życia tutejszej świętej Katarzyny z Palmy, a w jej domu urodzenia utworzono kaplicę. Co roku, 28 lipca, w dzień patronki odbywa się bogata procesja, podczas której jedna z dziewczynek z Valldemossy wciela się w świętą. 
Odpoczywając w jednej z tutejszych kawiarni, warto spróbować regionalnego ciastka Coca de patata.

Capdepara – zamek i latarnia morska

W Capdeperze znajduje się największy zamek na Majorce z bogatą historią. W XIII wieku król Jaeume odbił Majorkę z rąk muzułmanów, miał też chrapkę na pobliską Minorkę, wysłał więc wiadomość, że szykuje jej podbój, ale dał szansę też na pokojowe rozwiązanie, czyli szybkie poddanie się bez walki. Przy okazji kazał rozpalić kilkaset małych ognisk na wzgórzach miasta, z Minorki wyglądało to na wielką armię szykującą się do bitwy. Tak więc zgodnie z przewidywaniami króla Minorczycy szybko poddali się.

Z zamku na wzgórzu rozpościerają się widoki na okolicę. Przy dobrej widoczności widać też pobliską Minorkę. Na zamku zachował się tzw. Dom Gubernatora, w którym można zapoznać się z historią miejsca jak i zobaczyć regionalne wyroby z liści palmowych, do dziś niektórzy mieszkańcy tej okolicy pałają się tym fachem.

Na wybrzeżu, na najdalej wysuniętym na wschód krańcu Majorki, znajduje się latarnia morska. Kolejny ciekawy punkt widokowy.

Arta – sanktuarium i palmowe wyroby

Arta to mało znane miasteczko, o którym niedawno zostało okrzyknięte prawdziwą Majorką. Nad miastem góruje Sanktuarium św. Salvadora, do którego prowadzi 180 schodów z pięknymi cyprysami po bokach. Sanktuarium otoczone jest murami obronnymi, wspinając się na nie można podziwiać widoki na okolicę. U podnóża wspomnianych schodów stoi kościół Przemienienia Pańskiego, w miejscu dawnej twierdzy i meczetu. Miasteczko słynie z wyrobów z liści palmowych, przy głównym deptaku znajduje się kilka sklepików sprzedających te regionalne wyroby.

Talayot – starożytne miasta

Talayot to dawne budowle megalityczne, które powstawały na Majorce i Minorce. Ich powstanie datuje się na 1700 r. do 200 r. p.n.e. Charakterystyczne są budowle na planie koła z płaskim dachem opartym na jednym filarze. Historycy i archeologowie cały czas debatują jakie mogło być ich przeznaczenie. Na całej wyspie zachowało się ich, w lepszym lub gorszym stanie, około 300.

Jaskinia Smocza

Majorka słynie z licznych jaskiń o bardzo bogatej szacie naciekowej. Dogodne warunki geologiczne i klimatyczne przyczyniły się do powstania tych niesamowitych form skalnych. Przed turystą zawsze stoi decyzja, którą jaskinię zwiedzić. Ja byłem w Jaskini Smoczej, w której znajduje się największe podziemne jezioro, po którym można pływać łódką. Największą atrakcją jest jednak koncert muzyczny na żywo, gdzie muzycy płyną w ozdobionej lampkami łódce. Czas zwiedzania zajmuje godzinę, z czego połowa to stanie w kolejce i oczekiwanie, aż wszyscy zasiądą na podziemnej widowni. Mimo, to rzeczywiście byłem pod wielkim wrażeniem różnorodności i mnogości form naciekowych, jak i samego podziemnego koncertu. Myślę, że w innych jaskiniach w okresie letnim, bądź gorszej pogody jest podobnie.

Inne jaskinie: Jaskinia Haczyków (to dwie jaskinie obok siebie, w jednej prezentacja historii miejsca, a w drugiej show muzyczne w formie gry świateł do muzyki puszczanej z głośników); Jaskinia de Arta ( wewnątrz znajduje się największy stalagnat na Majorce, podczas zwiedzania leci lekka muzyka w tle, jaskinie odwiedził Juliusz Verne, który ponoć zainspirował się tu do napisania „Podróży do wnętrza ziemi”; Jaskinie Campanet (w porównaniu do poprzednich nie robi za dużego wrażenia); Jaskinie Genova (polecana dla osób niechcących oddalać się za daleko od Palmy).

Cala Pi – miasteczko z wyjątkową plażą

Cala Pi to mała miejscowość na południu wyspy. Słynie z pięknie położonej plaży na końcu, głęboko wcinającej się w ląd zatoczki. Cały kurort leży na klifie, stąd ta mała plaża potrafi być oblegana w sezonie. Na niewielkim cyplu zachowały się pozostałości po wieży strażniczej z XVII wieku.

Bonus – Palma, stolica Majorki

Palma to stolica wyspy i największe miasto całych Balearów. Rocznie odwiedza je 9,3 mln turystów, czyniąc to miasto jednym z najbardziej odwiedzanych miejsc na świecie. W mieście koniecznie trzeba odwiedzić katedrę, pospacerować po uliczkach starego miasta, czy zjeść ensaimadę.

Jeżeli spodobał ci się ten tekst i jest ci pomocny w organizacji podróży, to może masz ochotę postawić mi kawę?

The post Majorka – 12 miejsc wartych zobaczenia! first appeared on bylegdzie.pl.

Mierzeja Wiślana jest to długi na 96 km pas piaszczystych wydm (60 km w Polsce), wbrew pozorom nie zaczyna się ona w Kątach Rybackich a już w Sopocie. Kończy się niedaleko Primorska w Obwodzie Kaliningradzkim. Mierzeja przecięta jest w 5 miejscach przez Wisłę Martwą, Wisłę Śmiałą, Wielki Przekop Wisły, Kanał Nowy Świat oraz cieśninę Piławską. Szerokość mierzei waha się między 500 m, a 2,5 km. Dawne nazwy to Mierzeja Świeża, oraz Fryska, niegdyś tak samo nazywano Zalew Wiślany, czyli Zalew Świeży i Zalew Fryski. 

Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana

Park utworzony został w 1985 r. i mierzy 4400 ha. Chroni mierzeję wiślaną z charakterystycznymi wydmami porośniętymi borem sosnowym. Ochroną objęte są także piaszczyste wybrzeże morskie oraz zróżnicowane wybrzeże zalewu, kwaśna buczyna, torfowiska i brzezina bagienna. Znajdują się tu dwa rezerwaty. 

Zalew Wiślany

Zalew mierzy 838 km kw, z czego ⅖ w granicach Polski. Istniały plany osuszenia zalewu poprzez budowę polderów. Jest to płytki akwen o średniej głębokości 2,7 metra, przez co jest bardzo podatny na wahania wysokości lustra wody, dochodzący w ciągu doby do 1,5 metra, np podczas silnych wiatrów. Zalew łączy się z Bałtykiem poprzez cieśninę Piławską i kanał Nowy Świat. W tych miejscach słony Bałtyk wlewa się w czasie sztormów do zalewu, powodując zasolenie wód, które dochodzi do 5,5 promila.

Charakterystyczne dla zalewu są szerokie, nawet na kilkaset metrów przybrzeżne szuwary. Zalew jest jednym z najważniejszych obszarów rozrodczych śledzia w Bałtyku Południowym. Nazwa Zalew Wiślany ustanowiono prawnie w 1950 r. Wcześniej zwany głównie Zalewem Świeżym, przez chwilę Zalewem Fryskim, od niemieckiej nazwy świeży (Frisches).

Wyspa Estyjska

W trakcie budowy kanału Nowy Świat na środku zalewu usypano wyspę, w celu powstania ostoi ptaków. Wsypa ma około 200 ha, prawie 5 km obwodu. Nazwa wyłoniona w konkursie nawiązuje do pierwszej historycznej nazwy zalewu z IX wieku, która pochodzi od nazwy ludów Estetów, późniejszych Prusów, którzy zamieszkiwali te regiony. 

Krynica Morska 

• W Krynicy Morskiej mieszka niespełna 1400 osób, w związku z tym jest to najmniejsza pod względem liczby ludności gmina w Polsce i jedno z najmniejszych miast w Polsce. 
• szlak śladami Chmielewskiej, autorka znanych książek była stałą bywalczynią Krynicy i Piasków, została honorowym obywatelem miasta. W związku z tym na placu przy bibliotece znajduje się jej ławeczka. W mieście znajduje się 7 tablic przybliżających jej twórczość. 
• ławeczka zakochani w Krynicy Morskiej
• Cesarski Dwór – to dawny Dom Kuracyjny Kaiserhof zbudowany w 1905 r., był to pierwszy na świecie budynek zbudowany na szczycie wydmy, był także najwyższym obiektem na mierzei wiślanej. Po zburzeniu latarni morskiej, wieżyczka budynku pełniła rolę tymczasowej latarni. Historyczny drewniany gmach nie przetrwał próby czasu, dzisiejszy hotel to murowana rekonstrukcja dawnego uzdrowiska. 

• Park Zdrojowy – to bez wątpienia dawne serce uzdrowiska. Kulminacyjnym miejscem była wydma z hotelem Belvedere i tarasami spacerowymi. Wśród alejek można było obejrzeć rekonstrukcję antycznych rzeźb i wysłuchać koncertów przy muszli koncertowej. Dziś zostały tylko niezagospodarowane tarasy i fontanna. 
• użytek ekologiczny „Krynicki Starodrzew” – liczy sobie 1 ha lasu w centrum Krynicy. Jest to dawna część parku Zdrojowego, dlatego występuje tu tak duża różnorodność gatunków. 

• pomnik dzików – dziki od lat są symbolem Krynicy Morskiej, żyją w tutejszych lasach i nie boją się wkroczyć na deptak. Trzeba pamiętać jednak, że mimo braku strachu nadal są to dzikie zwierzęta. W ich obecności należy zachowywać się spokojnie i im nie przeszkadzać, a tym bardziej nie dokarmiać.
• pomnik pierwszych osadników – upamiętnia pierwszych przyjezdnych po wojnie, którzy odbudowali Krynice. To dzięki nim, a zwłaszcza polakom ze wschodnich kresów, miasto nazywa się Krynica Morska. Wcześniejsza niemiecka nazwa to Łysa Góra i takową wioska nosiła tuż po wojnie. Oficjalna nazwa Krynica występuje od 1950 r. 

• latarnia morska – obecna latarnia powstała w 1951 r., wcześniejsza z 1895 r. został zniszczona przez wycofujące się wojsko niemieckie 1945 r. Obiekt ten nie jest typową latarnią portową, służy głównie do zalepienia luki między Gdańskiem a Bałtijskiem. Mierzy ona 26,5 m wysokości, ale dzięki temu, że stoi na wydmie światło znajduje się na wysokości 53 m n.p.m. 
• cmentarz żołnierzy radzieckich – znajduje się zaraz obok latarni morskiej. Godnym uwagi jest fakt, że trzech pochowanych tu żołnierzy radzieckich zginęło pod gruzami latarni morskiej, która została zaminowana przez wycofujących się Niemców. Pochowano tu 240 żołnierzy, z czego tylko 39 zostało zidentyfikowanych. 

• W Krynicy Morskiej znajduje się ulica Teleexpressu, jedyna ulica z nazwą odnoszącą się do telewizyjnej audycji.
• Dąb Benek posadzony w 1959 r. z okazji 1000-lecia państwa polskiego, w 2004 r. ustanowiony pomnikiem przyrody. 
• Kolej Wąskotorowa – zbudowana styczeń-kwiecień 1945 r. przez Wehrmacht w celu udostępnienia Prus Wschodnich z zachodem, gdyż Armia Czerwona zajęła już południową część Zalewu Wiślanego. Linia działała kilkanaście dni, gdyż Armia Czerwona zdobyła Mierzeję na początku Maja 45’. Władze Polskie odbudowały linie, ale zakazano używania lokomotyw spalinowych w celu ochrony tutejszych lasów. Składy konne nie zawsze radziły sobie z tutejszymi wydmami. Sprowadzono lokomotywy elektryczne, które okazały się jednak być dość zawodne. Myślano o utworzeniu linii turystycznej, ale budowa drogi utwardzonej i nieopłacalność modernizacji spowodowała, że linię rozebrano w latach 60. XX w. Do dziś w lesie zachował się nasyp, a w trawach można znaleźć drewniane podkłady. 

Mierzeja Wiślana – część wschodnia

Wielbłądzi Garb (Grzbiet)

Wielbłądzi Garb to stała wydma licząca prawie 50 m wysokości, co czyni ją najwyższą stałą wydmą w Europie. Jest to jedyne naturalne miejsce na mierzei z której widać równocześnie zalew i morze, aby ułatwić tę obserwację zbudowano także wieżę widokową. Nazwa wywodzi się od dwóch pagórków, które idealnie widoczne są od strony morza. 

Góra pirata

Góra pirata to kolejna wydma stała, także z wieżą widokową, z której roztacza się widok na obie strony. Legenda głosi, że jeszcze za czasów, gdy mierzeja była tylko ciągiem wysp, to jedna z nich zamieszkana była przez piratów. Zbudowali tu wieżę obserwacyjną z której wypatrywali statki do ataku, a zdobyty łup ukrywali właśnie pod wieżą. 

Zatoczka Dzikiej Róży

Od strony zatoki znajduje się mała zatoczka z stromymi klifami porośniętymi dzikami różami. W tym cichym i spokojnym miejscu, ponoć można napotkać się na kraby wełnistoszczypce, które trafiły do Bałtyku 1912 r. na statku z Chin. Widywane są one także w zatoce Gdańskiej i Zatoce Pomorskiej u ujścia Odry. 

Bezleśna Wydma Szara

Unikatowym miejscem na Mierzei jest użytek ekologiczny o wdzięcznej nazwie Bezleśna Wydma Szara. Wzdłuż niej poprowadzono piaszczystą ścieżkę z której można obserwować rzadką roślinność, roztacza się stąd także widok na zalew. 

Piaski (Nowa Karczma)

Mała wieś na końcu Polski, znana już od Średniowiecza, kiedy to powstała tu Karczma Hannosa. Stąd niemiecka nazwa miejscowości Nowa Karczma. Nazwa Piaski jest nazwą potoczną, ale częściej używaną. Wywodzi się od ruchomych piasków, które zmuszały do przenosin wsi. Ostatnia taka przeprowadzka miała miejsce w 1825 r. Wieś została też mocno zniszczona podczas II wś.

Dziś administracyjnie jest to dzielnica Krynicy Morskiej. Pierwszy kościół powstał w XVII w. obecny pochodzi z lat 90. XX w. pw. Matki Boskiej Gwiazdy Morza. Jedyny pamiątkami po dawnej historii jest stary cmentarz menonicki oraz czerwona szopa.

Czerwona szopa

Na północ od Piasków zachował się Czerwony Domek, czyli dom ratownictwa morskiego z charakterystyczną wieżą obserwacyjną, która często mylnie nazywana jest latarnią morską. Dziś obiekt wykorzystywany jest przez Związek Harcerzy Rzeczypospolitej, którzy stawiają tu letnie obozy, w rezultacie w okresie letnim może być trudny do zwiedzenia. Takich czerwonych szop na terytorium dzisiejszej polski powstało 30. 

Stary i nowy Radar

Po środku lasu, dalej na wschód od Piasków, zachowała się podstawa radaru Wielki Wurzburg. Jego talerz miał średnicę 7,5 m i zasięg około 70 km. Służył do kierowania ogniem artylerii przeciwlotniczej.

Ciekawostka poboczna

W 1942 r. brytyjscy spadochroniarze odbili jeden z takich radarów na wybrzeżu Francji, dzięki czemu poznali niemiecką technologię, co ciekawe, Niemcy postanowili zbudować podwójne linie ochrony każdego radaru, dzięki czemu powstałe w ten sposób podwójne okręgi łatwiej było wypatrzeć na zdjęciach lotniczych. Tak więc przez pozorną ochronę Niemcy wystawili aliantom jak na dłoni radary, które łatwo zostały zaatakowane podczas D-Day w Normandii.

Granica Państwa

Przy wejściu na plażę nr 1 znajduje się płot, za którym znajduje się 400 metrowy pas ochronny. Z pewnością nie należy go przekraczać, bądź szlabanów znajdujących się w głębi lasu może skutkować nawet trafieniem do więzienia. Mierzeja Wiślana to nie tylko koniec Polski, ale także UE, woj. Pomorskiego jak i miasta Krynica Morska. Od lat miasto i instytucje turystyczne lobbują o utworzenie turystycznego przejścia granicznego. 

Mierzeja Wiślana – część zachodnia

Przebrno

Przebrno to dawna wieś, dziś części Krynicy Morskiej. Obok wsi znajdowała się granica między Wolnym Miastem Gdańskiej a wschodnimi Prusami, dlatego granicę wyznaczało 17 kamiennych słupków, do dziś zachowały się 4 z nich. Przy głównej drodze postawiono pomnik upamiętniający robotników przymusowych z obozu nazistowskiego Stutthof, którzy budowali tutejszy polder i wały przeciwpowodziowe.

Rezerwat Buki Mierzei Wiślanej

Rezerwat został utworzony 1962 r. i mierzy 7 ha. Znajduje się na obrzeżach osady Przebrno. Przede wszystkim ochronie podlegają tu ponad 200-letnie buki. 

Skowronki

Skowronki to mała wieś, do 2017 r. była częścią Kątów Rybackich. Obok wsi powstał przekop Mierzei Wiślanej.

Kanał Żeglugowy Nowy Świat

Przekop Mierzei Wiślanej wzbudza wiele dyskusji i kontrowersji.

• Największe plusy to przede wszystkim skrócenie szlaku wodnego do Elbląga o 100 km, pozbycie się problemów z rosyjskimi pozwoleniem na korzystanie z Cieśniny Piławskiej, potencjalny rozwój Elbląga, odciążenie ruchu samochodowego i towarowego w Trójmieście.
• Największe minusy to wpływ na ekosystem i siedliska ptaków poprzez zachwianie prądów wodnych i zasolenie zalewu, obawy przed zmniejszeniem ruchu turystycznego w Kątach i Krynicy, oraz co więcej na rentowność (inwestycja zwróci się ponoć za 450 lat, kosztowne utrzymanie głębokości i zimowe zatory lodowe). 

Kąty Rybackie

• Muzeum Zalewu Wiślanego – jest to oddział Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, przede wszystkim prezentujące szkutnictwo, typowe łodzie rybackie dla zalewu oraz bojer Ludowy 8. 
• rezerwat Kormoranów (oficjalnie rez. Kąty Rybackie) jest to największe stanowisko lęgowe kormoranów, około 6500 par, oraz drugie co do wielkości czapli siwej.
• pomnik konieczności budowy przekopu – w 2006 r. senator Elżbieta Gelert postawiła pomnik, gdyż chciała wyrazić głos tutejszej społeczności o konieczności budowy przekopu. 
• Ławeczka Rybaka, upamiętnia wszystkich rybaków łowiących w Zalewie i na morzu, gdyż jest to główna działalność tutejszych mieszkańców. 

Zobacz mapę opisanych miejsc i zaplanuj swój pobyt! MAPA

Zapraszam do zapoznania się także z wpisem o miejscach w okolicach Dziwnowa oaz Łeby.

Jeżeli spodobał ci się ten tekst i jest ci pomocny w organizacji podróży, to może masz ochotę postawić mi kawę?

The post Mierzeja Wiślana – co zobaczyć? first appeared on bylegdzie.pl.